فهرست مطالب
- 1 بعد از کشیدن دندان چه کنیم
- 1.1 بلافاصله بعد از کشیدن دندان چه کنیم؟
- 1.2 بعد از کشیدن دندان چه کنیم خونریزی قطع شود؟
- 1.3 غذا و نوشیدنی مناسب بعد از کشیدن دندان
- 1.4 مسواک، آبنمک و دهانشویه بعد از کشیدن دندان
- 1.5 درد، تورم و حفره خشک؛ چه زمانی طبیعی است؟
- 1.6 کارهایی که نباید بعد از کشیدن دندان انجام دهید
- 1.7 بعد از کشیدن دندان عقل چه کنیم؟
- 1.8 بعد از کشیدن دندان کودک چه کنیم؟
- 1.9 علائم هشدار که نیاز به تماس با دندانپزشک دارند
- 1.10 بعد از بهبود، جای خالی دندان را فراموش نکنید
- 2 سوالات متداول
بعد از کشیدن دندان چه کنیم
بعد از کشیدن دندان، مهمترین هدف این است که لخته خون تشکیلشده در محل دندان باقی بماند. این لخته مانند یک پوشش طبیعی از استخوان و بافت حساس زیر لثه محافظت میکند و آغاز ترمیم زخم است. بسیاری از افراد کمی درد، خونابه، تورم یا احساس طعم خون در دهان را تجربه میکنند که معمولاً در روزهای اول طبیعی است؛ اما مراقبت نادرست میتواند خونریزی را طولانی کند یا احتمال درد شدید ناشی از حفره خشک و عفونت را بالا ببرد.
دستور اختصاصی دندانپزشک، بهویژه پس از جراحی دندان عقل، کشیدن دشوار، بخیه، مصرف داروهای رقیقکننده خون یا وجود بیماری زمینهای، بر توصیههای عمومی اولویت دارد. اگر پیش از کشیدن دندان داروی خاصی مصرف میکردهاید، آن را خودسرانه قطع یا جایگزین نکنید.
| بازه زمانی | کار اصلی | چه چیزی طبیعی است؟ | چه چیزی نباید انجام شود؟ |
|---|---|---|---|
| ۳۰ تا ۶۰ دقیقه اول | فشار یکنواخت روی گاز استریل | ترشح کم خون یا خونابه | حرفزدن زیاد، جویدن گاز و تفکردن |
| تا پایان روز اول | استراحت و کمپرس سرد روی گونه | درد خفیف تا متوسط و شروع تورم | شستوشوی شدید، نی، سیگار و غذای داغ |
| روز دوم | بهداشت ملایم و غذای نرم | کمی حساسیت محل زخم | دستکاری حفره با زبان، انگشت یا خلال |
| روز سوم تا پنجم | ادامه داروهای تجویزشده و مراقبت دهان | فروکشکردن تدریجی درد و تورم | بازگشت زودهنگام به ورزش سنگین |
| حدود یک هفته | پیگیری بخیه در صورت دستور دندانپزشک | جمعشدن تدریجی لثه روی حفره | نادیدهگرفتن درد رو به افزایش یا چرک |
| بعد از بهبود اولیه | برنامهریزی برای جایگزینی دندان در صورت نیاز | حفره ممکن است مدت بیشتری عمیق باشد | فرضکردن اینکه جای خالی همیشه بیاثر است |
بلافاصله بعد از کشیدن دندان چه کنیم؟
هنگام خروج از مطب معمولاً یک گاز استریل روی محل کشیدن قرار داده میشود. آن را با فشار ملایم و پیوسته فکها نگه دارید؛ فشار باید ثابت باشد، نه آنقدر شدید که گاز را بجوید. اگر گاز کاملاً خیس شد، آن را با گاز استریل تمیز و کمی مرطوب جایگزین کنید. مقدار کمی خونابه، یعنی بزاق صورتی یا قرمز کمرنگ، الزاماً نگرانکننده نیست.
- گاز استریل را ۳۰ تا ۶۰ دقیقه نگه دارید. در این مدت سر را کمی بالا نگه دارید و از باز و بستهکردن مکرر دهان پرهیز کنید.
- لخته را دستنخورده بگذارید. در ۲۴ ساعت اول دهان را با شدت نشویید، غرغره نکنید و تف نکنید؛ این کارها ممکن است لخته را جابهجا کند.
- پس از برطرفشدن بیحسی غذا بخورید. ابتدا جرعههای کوچک آب خنک یا همدمای محیط بنوشید و بعد غذای نرم بخورید. تا وقتی لب و زبان بیحس هستند مراقب گازگرفتن ناخواسته باشید.
- برای کنترل ورم، کمپرس سرد بگذارید. کیسه یخ را مستقیم روی پوست قرار ندهید؛ آن را در پارچه بپیچید و هر بار حدود ۱۵ دقیقه روی گونه و سپس ۱۵ دقیقه استراحت دهید.
- دارو را مطابق نسخه مصرف کنید. اگر دندانپزشک مسکن یا آنتیبیوتیک داده است، زمان و مقدار مصرف را دقیق رعایت کنید و آنتیبیوتیک را بدون تجویز آغاز نکنید.
- تا فردا فعالیت را سبک نگه دارید. دراز کشیدن کاملاً صاف، خمشدن طولانی، بلندکردن بار و ورزش سنگین میتواند خونریزی را بیشتر کند.
نکته کلیدی: خونریزی بعد از کشیدن دندان بیشتر با فشار پیوسته و درست گاز کنترل میشود، نه با تعویض هر چند دقیقه یکبار گاز یا شستوشوی محل زخم.
بعد از کشیدن دندان چه کنیم خونریزی قطع شود؟
اگر پس از برداشتن گاز، خون تازه و روشن همچنان جاری است، ابتدا آرامش خود را حفظ کنید. یک گاز استریل تمیز را کمی با آب آشامیدنی مرطوب کنید، روی محل بگذارید و ۳۰ تا ۶۰ دقیقه بدون صحبتکردن یا بازکردن مکرر دهان فشار دهید. گاز لازم نیست پر از خون باشد تا تعویض شود؛ فشار ثابت، مهمتر از تعداد دفعات تعویض است.
سرتان را بالاتر از بدن قرار دهید و از کمپرس سرد بیرون دهان کمک بگیرید. از گذاشتن پنبه، پودرهای گیاهی، قرص خردشده، الکل، آباکسیژنه یا هر ماده خانگی روی حفره خودداری کنید؛ این مواد میتوانند بافت را تحریک کنند یا مانع ترمیم شوند.
هشدار: اگر با وجود دو نوبت فشار صحیح گاز، خونریزی واضح و شدید ادامه دارد، دهان از خون پر میشود، لختههای بزرگ بیرون میآید یا احساس ضعف و سرگیجه دارید، با دندانپزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید. افرادی که داروی رقیقکننده خون مصرف میکنند، بیماری خونریزیدهنده دارند یا فشارخون کنترلنشده دارند باید آستانه مراجعه پایینتری داشته باشند.
غذا و نوشیدنی مناسب بعد از کشیدن دندان
وقتی اثر بیحسی کم شد، خوردن غذاهای نرم و خنک یا ولرم به حفظ انرژی بدن کمک میکند. غذا را با سمت مخالف محل کشیدن بجوید و از باقیماندن ذرات غذا در حفره پیشگیری کنید. لازم نیست گرسنه بمانید، اما دمای غذا و بافت آن در روز اول اهمیت زیادی دارد.
- ماست ساده، پوره سیبزمینی و سوپ صافشده ولرم انتخابهای نرم و کمنیاز به جویدن هستند.
- تخممرغ نرم، فرنی و حریره میتوانند بدون فشار زیاد به فک، مقداری پروتئین و انرژی فراهم کنند.
- آب و مایعات خنک باید با لیوان و جرعههای آرام نوشیده شوند، نه با نی.
- غذاهای تند، بسیار داغ یا اسیدی ممکن است زخم را بسوزانند یا تحریک کنند؛ فعلاً کنار گذاشته شوند.
- آجیل، تخمه، چیپس، نان خشک، برنج دانهدار و گوشت سفت میتوانند به حفره بروند یا به محل زخم فشار بیاورند.
- نوشیدنی الکلی و دخانیات روند بهبود را مختل میکنند و احتمال خونریزی، عفونت و حفره خشک را افزایش میدهند.
در بسیاری از افراد، با کمشدن درد و تورم میتوان غذاهای معمول را بهتدریج اضافه کرد؛ ولی پس از جراحی دندان عقل یا کشیدن پیچیده، دوره غذای نرم ممکن است طولانیتر باشد. برای کودک، غذاهای نرم و مورد علاقه او را در حجم کم آماده کنید و مراقب باشید محل زخم را با زبان دستکاری نکند.
مسواک، آبنمک و دهانشویه بعد از کشیدن دندان
در روز اول زخم را مسواک نزنید و مستقیماً روی آن آب نریزید؛ با این حال، بهداشت سایر دندانها نباید متوقف شود. مسواک نرم را با احتیاط برای قسمتهای دور از محل جراحی به کار ببرید. از روز بعد، مسواکزدن همه دهان بهجز تماس مستقیم و خشن با زخم معمولاً قابل انجام است.
پس از گذشت ۲۴ ساعت، میتوان دهان را با آبنمک رقیق و ولرم بهآرامی شست. محلول را با شدت در دهان نچرخانید؛ کافی است چند ثانیه در دهان نگه دارید و آرام خارج کنید. دهانشویههای دارویی نیز فقط در صورت تجویز و با روش اعلامشده مصرف شوند؛ مصرف بیدلیل یا طولانیمدت بعضی دهانشویهها ممکن است تغییر رنگ دندان یا تغییر مزه ایجاد کند. برای آشنایی با روش استفاده درست، نکات مربوط به استفاده از دهانشویه را با دستور دندانپزشک خود هماهنگ کنید.
درد، تورم و حفره خشک؛ چه زمانی طبیعی است؟
درد پس از رفع بیحسی معمولاً در ۲۴ تا ۷۲ ساعت اول محسوستر است و سپس باید روند کاهشی داشته باشد. تورم هم ممکن است تا دو یا سه روز اول بیشتر شود و بعد آرامآرام بهتر شود. شدت این علائم به عفونت قبلی، محل دندان، دشواری کشیدن و اینکه دندان عقل بوده یا نه بستگی دارد.
برای درد، فقط مسکنی را استفاده کنید که دندانپزشک توصیه کرده یا با شرایط پزشکی شما سازگار است. ایبوپروفن برای همه مناسب نیست؛ افرادی با سابقه زخم یا خونریزی گوارشی، بیماری کلیه، حساسیت دارویی، برخی مشکلات قلبی یا مصرف داروهای رقیقکننده خون باید پیش از مصرف آن نظر پزشک یا دندانپزشک را بپرسند. آسپیرین نیز میتواند خونریزی را بیشتر کند و نباید خودسرانه برای این منظور مصرف شود.
حفره خشک زمانی رخ میدهد که لخته خون از بین برود یا درست شکل نگیرد. نشانه معمول آن، درد شدید و ضرباندار است که اغلب پس از یکی دو روز بهترشدن، در روزهای دوم تا پنجم ناگهان بیشتر میشود و ممکن است به گوش، فک یا شقیقه تیر بکشد. بوی بد، طعم ناخوشایند و دیدهشدن حفره خالی هم ممکن است وجود داشته باشد. این وضعیت با درمان خانگی برطرف نمیشود و نیاز به معاینه دارد.
کارهایی که نباید بعد از کشیدن دندان انجام دهید
برخی عادتهای ظاهراً ساده، بهویژه در ۲۴ تا ۷۲ ساعت اول، میتوانند لخته خون را جدا کنند. پرهیز از آنها بخشی از درمان است، نه فقط یک توصیه جانبی.
- با نی، پیپ یا بطری مکیدنی نوشیدنی نخورید؛ مکش شدید میتواند لخته را جدا کند.
- سیگار، قلیان و سایر دخانیات مصرف نکنید؛ هم مکش و هم مواد دخانی به ترمیم آسیب میزنند.
- با زبان، ناخن، خلالدندان یا انگشت محل کشیدن را بررسی نکنید؛ حفره باید فرصت ترمیم داشته باشد.
- در روز اول آب دهان را با فشار بیرون نریزید و غرغره شدید انجام ندهید.
- به سونا، استخر، تمرین سنگین یا فعالیتی که ضربان قلب را بالا میبرد نروید، مگر با اجازه دندانپزشک.
- غذای خیلی داغ، سفت، ترد یا دانهریز نخورید؛ این مواد هم زخم را تحریک میکنند و هم ممکن است داخل آن گیر کنند.
- داروی باقیمانده از نسخههای قدیمی یا آنتیبیوتیک را خودسرانه مصرف نکنید.
بعد از کشیدن دندان عقل چه کنیم؟
بعد از کشیدن دندان عقل، بهخصوص اگر جراحی یا بخیه انجام شده باشد، تورم گونه، کبودی، محدودیت بازکردن دهان و درد فک میتواند بیشتر از کشیدن ساده باشد. در روز اول کمپرس سرد و استراحت اهمیت بیشتری دارد. پس از گذشت حدود ۴۸ ساعت، اگر دندانپزشک منع نکرده باشد، گرمای ملایم بیرون صورت گاهی به کاهش گرفتگی عضله فک کمک میکند.
بهداشت دهان را با احتیاط ادامه دهید. باقیماندن غذا در ناحیه دندان عقل پایین شایعتر است، اما نباید با فشار آب، خلال یا ابزار خانگی حفره را تمیز کرد. اگر سرنگ شستوشو یا روش خاصی لازم باشد، دندانپزشک زمان آغاز و روش استفاده را مشخص میکند. در موارد کشیدن دشوار، برنامه پیگیری و زمان برداشتن بخیه را فراموش نکنید.
بعد از کشیدن دندان کودک چه کنیم؟
پس از کشیدن دندان شیری، کودک ممکن است گاز را بجود یا به علت بیحسی، لب و گونه خود را گاز بگیرد. والدین بهتر است تا برطرفشدن بیحسی مراقب او باشند و غذاهای نرم و خنک بدهند. به کودک توضیح دهید که نباید با زبان محل خالی را بازی کند، آن را مک بزند یا مرتب تف کند.
اگر دندان شیری زودتر از زمان طبیعی کشیده شده است، دندانپزشک ممکن است برای حفظ فضای کافی برای دندان دائمی، بررسی بیشتری را توصیه کند. مراقبت درست از سایر دندانها و مراجعههای دورهای اهمیت بالایی دارد؛ راهنمای مراقبت های دندانی کودکان نوجوانان میتواند به والدین در ادامه این مسیر کمک کند.
علائم هشدار که نیاز به تماس با دندانپزشک دارند
فرض کنید در روز اول کمی درد و خونابه دارید، اما در روز چهارم درد بهجای بهترشدن شدیدتر میشود و بوی بد دهان، تب یا تورم رو به افزایش دارید. این الگو دیگر شبیه روند معمول ترمیم نیست و باید بررسی شود. تشخیص عفونت، حفره خشک یا عوارض دیگر فقط با معاینه امکانپذیر است.
- خونریزی شدید یا خونریزیای که با فشار درست گاز کنترل نمیشود.
- دردی که پس از روز دوم یا سوم بهطور واضح شدیدتر میشود یا با داروی تجویزشده قابل کنترل نیست.
- تب، لرز، ترشح چرکی، بوی بسیار بد یا طعم ناخوشایند پایدار در دهان.
- تورمی که بعد از روز سوم رو به افزایش است یا بلع و تنفس را دشوار میکند.
- بیحسی طولانی، گزگز غیرعادی یا ناتوانی قابل توجه در بازکردن دهان.
- حساسیت دارویی مانند کهیر، خارش گسترده، تورم لب و صورت یا تنگی نفس پس از مصرف دارو.
تنگی نفس، مشکل بلع، تورم سریع صورت یا واکنش حساسیتی شدید، وضعیت اورژانسی است و نباید منتظر زمان ویزیت عادی بمانید.
بعد از بهبود، جای خالی دندان را فراموش نکنید
کشیدن دندان پایان برنامه درمانی نیست، بهویژه اگر دندان دائمی و مهمی در جویدن یا ظاهر لبخند باشد. خالیماندن طولانیمدت یک فضا ممکن است در بعضی افراد باعث حرکت دندانهای کناری، رویش بیشتر دندان مقابل یا کاهش استخوان همان ناحیه شود. زمان مناسب جایگزینی به محل دندان، وضعیت لثه و استخوان، وجود عفونت و طرح درمان بستگی دارد.
پس از بهبود اولیه و معاینه، دندانپزشک میتواند درباره گزینههایی مانند ایمپلنت، بریج یا پروتز تصمیمگیری کند. اگر میخواهید زمانبندی جایگزینی دندان از دسترفته را بررسی کنید، تماس با کلینیک / رزرو وقت / آدرس در سعادت آباد امکان هماهنگی برای معاینه و طرح درمان در کلینیک دندانپزشکی دُردیس را فراهم میکند.
سوالات متداول
یک گاز استریل تمیز و کمی مرطوب را روی محل بگذارید و ۳۰ تا ۶۰ دقیقه با فشار ملایم و پیوسته نگه دارید. از تفکردن، شستوشوی شدید و تعویض مکرر گاز پرهیز کنید. خونریزی شدید یا ادامهدار باید توسط دندانپزشک بررسی شود.
پس از کمشدن بیحسی میتوانید با غذای نرم، خنک یا ولرم شروع کنید. غذا را با سمت مقابل بجوید و در روز اول از خوراکیهای داغ، سفت، ترد و دانهریز دوری کنید.
خیر. سیگار و قلیان میتوانند لخته خون را جابهجا کنند، خونرسانی بافت را کاهش دهند و خطر حفره خشک و عفونت را بالا ببرند. مدت پرهیز دقیق را از دندانپزشک خود بپرسید، بهخصوص پس از جراحی دندان عقل.
درد و تورم معمولاً در چند روز اول وجود دارند و باید بهتدریج کمتر شوند. اگر درد در روزهای دوم تا پنجم شدیدتر شد، به گوش یا فک تیر کشید یا با تب، بوی بد و ترشح همراه بود، برای بررسی حفره خشک یا عفونت مراجعه کنید.