فهرست مطالب
- 1 دندان درد هنگام جویدن؛ این درد نشانه چیست؟
- 1.1 شایعترین علتهای درد دندان هنگام جویدن غذا
- 1.2 فرق درد هنگام فشار با حساسیت به سرما چیست؟
- 1.3 درد دندان هنگام جویدن بعد از عصب کشی
- 1.4 تا زمان مراجعه چه کارهایی را به ترتیب انجام دهیم؟
- 1.5 چه زمانی دندان درد هنگام جویدن اورژانسی است؟
- 1.6 دندانپزشک چگونه علت را پیدا و درمان میکند؟
- 1.7 چگونه از تکرار درد هنگام جویدن پیشگیری کنیم؟
- 2 سوالات متداول
دندان درد هنگام جویدن؛ این درد نشانه چیست؟
دندان درد هنگام جویدن ممکن است به شکل تیر کشیدن ناگهانی، احساس فشار روی یک دندان، درد هنگام گاز زدن غذای سفت یا ناراحتی هنگام رها کردن فشار ظاهر شود. این علامت گاهی از یک مشکل ساده مانند بلند بودن پرکردگی جدید ناشی میشود و گاهی به پوسیدگی عمیق، ترک دندان، التهاب اطراف ریشه یا بیماری لثه مربوط است.
نکته مهم این است که محل دردی که احساس میکنید، همیشه محل دقیق مشکل نیست. برای نمونه، التهاب ریشه یک دندان عقبی میتواند به صورت فشار در کل یک سمت فک حس شود. بنابراین، تشخیص قطعی با نگاه کردن در آینه یا مصرف مسکن ممکن نیست و به معاینه، بررسی تماس دندانها و در صورت نیاز عکس رادیوگرافی نیاز دارد.
دندان درد هنگام جویدن که تکرار میشود یا رو به افزایش است، معمولاً ارزش بررسی زودهنگام دارد؛ زیرا درمان یک پوسیدگی یا ترمیم شل در مراحل اولیه، اغلب سادهتر از درمان عفونت یا شکستگی گسترده خواهد بود.
| الگوی درد | علت محتمل | نشانه همراه | اقدام مناسب |
|---|---|---|---|
| درد تیز با گاز زدن غذای سفت | ترک یا لبپریدگی دندان | درد نقطهای و گاهی هنگام رها کردن گاز | تا معاینه، با آن سمت نجوید |
| درد پس از پرکردگی یا روکش جدید | بلند بودن تماس دندانها | احساس میکنید یک دندان زودتر برخورد میکند | برای تنظیم تماس مراجعه کنید |
| درد با شیرینی، سرما یا گرما | پوسیدگی، حساسیت یا نشت ترمیم | سوزش یا تیر کشیدن کوتاه یا طولانی | بررسی پوسیدگی و ترمیم لازم است |
| درد ضرباندار همراه با فشار | التهاب یا عفونت اطراف ریشه | تورم، درد شبانه یا حساسیت به ضربه | مراجعه سریع به دندانپزشک |
| درد همراه با خونریزی لثه | التهاب یا بیماری لثه | بوی بد دهان، تورم یا لق شدن دندان | ارزیابی لثه و پاکسازی تخصصی |
| درد منتشر در دندانهای بالایی | سینوس یا فشار فک | گرفتگی بینی یا بدتر شدن درد با خم شدن | بررسی همزمان دندان و وضعیت سینوس |
شایعترین علتهای درد دندان هنگام جویدن غذا
فشار جویدن به دندان، ریشه، لثه و مفصل فک منتقل میشود. اگر یکی از این بخشها ملتهب، ترکخورده یا تحت فشار نامتعادل باشد، درد در زمان غذا خوردن بیشتر دیده میشود. علتهای زیر از موارد رایج هستند.
پوسیدگی عمیق و درگیری عصب
پوسیدگی ابتدا ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد. با پیشرفت آن، عاج دندان و سپس بافت داخلی دندان درگیر میشود. در این مرحله، فشار غذا یا تماس شیرینی، سرما و گرما میتواند درد ایجاد کند. اگر درد پس از برداشتن محرک ادامه پیدا کند، خودبهخود آغاز شود یا شبها شدیدتر باشد، احتمال التهاب عصب بیشتر میشود.
درمان میتواند از برداشتن پوسیدگی و ترمیم شروع شود؛ اما وقتی عصب به شکل غیرقابل برگشت آسیب دیده باشد، ممکن است درمان ریشه دندان / عصب کشی در سعادت آباد برای حفظ دندان پیشنهاد شود. تصمیم نهایی پس از تستهای تشخیصی و عکسبرداری گرفته میشود.
ترک مویی یا شکستگی دندان
ترکهای ریز همیشه با چشم دیده نمیشوند و حتی ممکن است در عکس معمولی هم مشخص نباشند. علامت کلاسیک آن، درد تیز هنگام گاز زدن روی یک نقطه یا هنگام باز کردن فک پس از گاز گرفتن است. جویدن یخ، تهدیگ بسیار سفت، هسته خوراکیها، دندانقروچه و ترمیمهای وسیع قدیمی میتوانند احتمال ترک را افزایش دهند.
بسته به عمق و محل ترک، دندانپزشک ممکن است ترمیم، روکش برای پوشاندن و محافظت از دندان، یا در موارد درگیری عصب، درمان ریشه را در نظر بگیرد. ترک عمودی ریشه در بعضی موارد قابل حفظ نیست؛ به همین دلیل نباید با ادامه جویدن روی دندان دردناک، آسیب را بیشتر کرد.
بلند بودن پرکردگی، روکش یا ترمیم موقت
اگر درد دندان هنگام جویدن بعد از ترمیم شروع شده و احساس میکنید دندان درمانشده «زودتر از بقیه» به دندان مقابل میخورد، ممکن است سطح ترمیم کمی بلند باشد. فشار زیاد روی یک نقطه میتواند رباط اطراف ریشه را تحریک کند و دندان را به ضربه و جویدن حساس سازد. این موضوع معمولاً با تنظیم دقیق تماس دندانها توسط دندانپزشک برطرف میشود؛ سوهان زدن یا دستکاری ترمیم در خانه کار ایمنی نیست.
شل شدن، شکستگی یا نشت ترمیم و روکش قدیمی
ترمیم یا روکش فرسوده ممکن است در حاشیه خود راهی برای ورود باکتری و غذا ایجاد کند. گیر کردن مداوم غذا، بوی نامطبوع از یک ناحیه، حساسیت به شیرینی یا درد با فشار میتواند سرنخ باشد. گاهی خود روکش سالم به نظر میرسد، اما پوسیدگی در زیر یا کنار آن ایجاد شده است. در این شرایط، بررسی و در صورت نیاز تعویض ترمیم ضروری است.
التهاب لثه و بیماریهای اطراف دندان
وقتی لثه ملتهب است یا استخوان نگهدارنده دندان آسیب دیده، فشار جویدن ممکن است دردناک شود. خونریزی هنگام مسواک، تورم، بوی بد دهان، احساس بلند شدن دندان یا لقی از نشانههایی هستند که باید جدی گرفته شوند. آشنایی با علائم بیماری های لثه کمک میکند التهاب لثه را تنها با درد یک دندان اشتباه نگیرید.
عفونت و آبسه اطراف ریشه
عفونت ریشه ممکن است به شکل درد با فشار، ضربان، تورم لثه، جوش چرکی کنار دندان، طعم بد دهان یا تب ظاهر شود. آنتیبیوتیک به تنهایی جایگزین خارج کردن عامل عفونت از داخل دندان یا تخلیه مناسب آن نیست و فقط در شرایطی که دندانپزشک تشخیص دهد تجویز میشود. مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک میتواند علائم را پنهان کند و مشکل اصلی را باقی بگذارد.
دندانقروچه و فشار عضلات فک
اگر صبحها احساس خستگی فک، سردرد، ساییدگی لبه دندانها یا درد همزمان در چند دندان دارید، فشار ناخودآگاه دندانقروچه میتواند نقش داشته باشد. در این حالت، درد معمولاً تنها به یک حفره دندانی محدود نیست. دندانپزشک پس از رد کردن پوسیدگی و ترک، ممکن است تغییر عادتها، بررسی مفصل فک یا محافظ شب سفارشی را پیشنهاد کند.
فرق درد هنگام فشار با حساسیت به سرما چیست؟
دردی که فقط هنگام گاز زدن دیده میشود، بیشتر میتواند با ترک، بلند بودن ترمیم، التهاب اطراف ریشه یا مشکل لثه ارتباط داشته باشد. در مقابل، درد کوتاه با آب سرد یا شیرینی بیشتر به حساسیت عاج، پوسیدگی اولیه یا نمایان شدن ریشه مربوط است. با این حال، این یک قانون قطعی نیست؛ یک دندان ترکخورده یا پوسیدگی عمیق میتواند هر دو نوع علامت را ایجاد کند.
مدت درد اهمیت زیادی دارد: تیر کشیدن چند ثانیهای با محرک با درد طولانی، ضرباندار یا خودبهخود یکسان نیست. درد طولانیتر معمولاً نیاز به بررسی دقیقتری دارد.
درد دندان هنگام جویدن بعد از عصب کشی
درد خفیف تا متوسط هنگام جویدن در چند روز اول پس از عصبکشی میتواند به دلیل تحریک بافتهای اطراف نوک ریشه و التهاب قبلی دندان رخ دهد. انتظار میرود این ناراحتی بهتدریج کمتر شود، نه اینکه هر روز شدیدتر شود. تا زمانی که دندان با ترمیم نهایی یا روکش مناسب محافظت نشده است، جویدن مواد سفت روی آن میتواند خطر شکستن دیوارههای ضعیفشده را بالا ببرد.
اگر درد پس از عصبکشی شدید است، با تورم همراه شده، پس از چند روز کاهش پیدا نمیکند یا ماهها بعد دوباره شروع میشود، علتهایی مانند بلند بودن ترمیم، ترک، نشت ترمیم یا عفونت مجدد باید بررسی شوند. درد دندان عصبکشیشده به معنی باقی ماندن عصب نیست؛ دندان عصبکشیشده گرما و سرما را حس نمیکند، اما بافتهای اطراف ریشه هنوز میتوانند نسبت به فشار دردناک باشند.
تا زمان مراجعه چه کارهایی را به ترتیب انجام دهیم؟
- محل و الگوی درد را یادداشت کنید: ببینید درد با گاز زدن، رها کردن فشار، سرما، گرما یا شیرینی شروع میشود و آیا یک دندان مشخص است یا نه.
- جویدن را به سمت سالم منتقل کنید: از تهدیگ، آجیل سفت، یخ، آبنبات و خوراکی چسبنده پرهیز کنید تا ترک احتمالی یا التهاب تشدید نشود.
- آرام و دقیق نخ دندان بکشید: اگر ذره غذا بین دندانها گیر کرده باشد، خارج شدن آن میتواند فشار لثه را کم کند؛ نخ را با فشار ناگهانی به لثه نکوبید.
- دهان را با آب ولرم بشویید: این کار باقیمانده غذا را کاهش میدهد. از قرار دادن مستقیم آسپرین، الکل، سیر یا مواد اسیدی روی دندان و لثه خودداری کنید، چون میتوانند بافت نرم را بسوزانند.
- در صورت نیاز، مسکن را مسئولانه مصرف کنید: استامینوفن یا ایبوپروفن ممکن است برای بعضی افراد مناسب باشد، اما باید با توجه به بیماریهای زمینهای، بارداری، زخم معده، مشکلات کلیوی، حساسیت دارویی و داروهای مصرفی انتخاب شود.
- برای معاینه وقت بگیرید: درد را فقط با مسکن خاموش نکنید. دندانپزشک با معاینه، تست فشار، تست سرما و گرما، بررسی لثه و در صورت لزوم رادیوگرافی، علت را مشخص میکند.
چه زمانی دندان درد هنگام جویدن اورژانسی است؟
درد به تنهایی همیشه اورژانس نیست، اما برخی نشانهها نیاز به ارزیابی سریعتر دارند. در صورت وجود موارد زیر، مراجعه را به تعویق نیندازید:
- تورم صورت، زیر فک یا لثه که رو به گسترش است.
- تب، بیحالی قابلتوجه، مشکل در بلع یا دشواری در باز کردن دهان.
- خروج چرک، جوش چرکی در لثه یا طعم مداوم بد در دهان.
- درد شدید و ضربانداری که خواب یا فعالیت روزانه را مختل کرده است.
- شکستگی واضح دندان، لق شدن دندان یا درد پس از ضربه به صورت و فک.
- تورم همراه با مشکل تنفس؛ در این وضعیت باید فوراً به مرکز درمانی اورژانسی مراجعه شود.
دندانپزشک چگونه علت را پیدا و درمان میکند؟
تشخیص فقط بر اساس شدت درد انجام نمیشود. دندانپزشک درباره زمان شروع، نوع محرک، درمانهای قبلی و سابقه ضربه سؤال میکند؛ سپس دندان، لثه و تماس دندانهای بالا و پایین را بررسی میکند. تست ضربه، تست جویدن روی ابزار مخصوص، تست حساسیت به سرما و گرما و رادیوگرافی، هر کدام بخشی از تصویر تشخیصی هستند.
فرض کنید فردی یک هفته پس از پرکردگی، فقط هنگام خوردن برنج یا نان درد دارد و سرما و گرما او را اذیت نمیکند. در چنین شرایطی، بررسی بلندی ترمیم و تماس دندانها معمولاً اهمیت ویژهای دارد. اما اگر همان فرد شبها درد ضربانی و تورم هم داشته باشد، احتمال درگیری عصب یا عفونت بیشتر میشود. این تفاوتهای ظاهراً کوچک، مسیر درمان را تغییر میدهند.
درمان بسته به علت میتواند شامل برداشتن پوسیدگی و ترمیم، تنظیم ترمیم بلند، تعویض پرکردگی یا روکش، درمان بیماری لثه، محافظت از دندان ترکخورده با روکش، درمان ریشه یا در موارد محدود، کشیدن دندان باشد. هدف اول معمولاً حفظ ساختار سالم دندان است، اما انتخاب روش باید بر پایه وضعیت واقعی ریشه، ترک، لثه و استخوان انجام شود.
چگونه از تکرار درد هنگام جویدن پیشگیری کنیم؟
- دندانها را روزی دو بار با مسواک نرم و خمیردندان فلورایددار تمیز کنید تا پوسیدگی در مراحل اولیه کنترل شود.
- روزانه فضای بین دندانها را با نخ دندان یا ابزار مناسب تمیز کنید؛ پوسیدگی بیندندانی و التهاب لثه در این نواحی پنهان میمانند.
- پس از خوردن خوراکیهای شیرین و چسبنده، آب بنوشید و تعداد دفعات ریزهخواری شیرین را کاهش دهید؛ دفعات تماس قند با دندان اهمیت دارد.
- از شکستن پوست آجیل، جویدن یخ، مداد یا اجسام سخت با دندان خودداری کنید؛ این عادتها میتوانند ترکهای ریز ایجاد کنند.
- اگر پس از ترمیم احساس بلندی یا برخورد زودهنگام دارید، همان روزهای نخست برای تنظیم اقدام کنید.
- در صورت دندانقروچه، درد صبحگاهی فک یا ساییدگی دندانها، برای ارزیابی محافظ شب و علت فشار فکی مراجعه کنید.
- معاینههای دورهای را جدی بگیرید؛ بسیاری از پوسیدگیها و نشتهای ترمیم پیش از درد قابل شناسایی هستند.
در کلینیک دندانپزشکی دُردیس، بررسی دندان درد هنگام جویدن با تمرکز بر یافتن علت اصلی انجام میشود؛ زیرا انتخاب درست درمان، به جای تکرار درمانهای موقت، به حفظ عملکرد طبیعی دندان کمک میکند.
سوالات متداول
این درد میتواند به پوسیدگی عمیق، ترک دندان، بلند بودن ترمیم، التهاب ریشه، بیماری لثه یا فشار دندانقروچه مربوط باشد. معاینه و در صورت نیاز عکس رادیوگرافی برای تشخیص لازم است.
حساسیت خفیف کوتاهمدت ممکن است رخ دهد، اما اگر احساس بلندی دندان، درد با فشار یا افزایش درد دارید، ترمیم و نحوه تماس دندانها باید بررسی شود.
درد خفیف هنگام فشار در چند روز نخست میتواند به علت التهاب بافت اطراف ریشه باشد و باید کمکم کاهش یابد. درد شدید، تورم، تب یا دردی که رو به افزایش است نیاز به بررسی زودتر دارد.
تا زمان مراجعه، با سمت دردناک غذا نجوید، غذاهای سفت را حذف کنید، دهان را با آب ولرم بشویید و در صورت نداشتن منع پزشکی از مسکن مناسب استفاده کنید. درمان خانگی علت اصلی را برطرف نمیکند.