نام آمپول بی حسی دندان برای بیماران قلبی و نکات ایمنی مهم

نام آمپول بی حسی دندان برای بیماران قلبی؛ راهنمای کامل و ساده

یکی از پرتکرارترین سوالات بیماران قلبی قبل از مراجعه به دندانپزشکی این است که «نام آمپول بی حسی دندان برای بیماران قلبی چیست و آیا برای قلب من خطر ندارد؟». نگرانی از تپش قلب، بالا رفتن فشار خون یا حتی سکته، باعث می‌شود بعضی افراد سال‌ها درمان دندان‌های خود را به تعویق بیندازند؛ در حالی‌که با انتخاب آمپول مناسب و رعایت چند نکته ایمنی، درمان دندانپزشکی برای اکثر بیماران قلبی کاملاً قابل انجام و ایمن است.

در این مقاله به زبان ساده توضیح می‌دهیم:

• نام و انواع رایج آمپول بی‌حسی مناسب برای بیماران قلبی
• این‌که چرا برخی آمپول‌ها تپش قلب می‌آورند
• چه کسانی نباید آدرنالین بگیرند
• نکات مهم قبل و بعد از درمان دندان در بیماران قلبی
• و سوالات متداولی که احتمالاً در ذهن شما هم هست

جدول مقایسه مهم‌ترین آمپول‌های بی حسی دندان برای بیماران قلبی

نام داروی بی‌حسی	وجود آدرنالین	مناسب برای بیماران قلبی؟	ویژگی مهم
مپیواکائین ۳٪ (Mepivacaine 3%)	معمولاً بدون آدرنالین	بله، یکی از انتخاب‌های اول	اثر نسبتاً خوب، بدون افزایش قابل‌توجه ضربان قلب
پریلوکائین ۴٪ (Prilocaine 4%)	اغلب بدون آدرنالین یا با دوز بسیار کم	بله، در دوز کنترل‌شده	مناسب برای افراد حساس به آدرنالین، اثر متوسط‌الطول
لیدوکائین ۲٪ بدون آدرنالین (Lidocaine 2% plain)	ندارد	بله، اگر نیاز به بی‌حسی کوتاه‌مدت باشد	ایمن‌تر برای قلب، ولی مدت اثر کوتاه‌تر
لیدوکائین ۲٪ با آدرنالین رقیق	دارد (دوز کم)	فقط در برخی بیماران قلبی پایدار و با نظر پزشک	اثر طولانی‌تر، کنترل خونریزی؛ ممکن است تپش قلب بدهد
آرتیکائین ۴٪ با آدرنالین	دارد	معمولاً برای بیماران قلبی توصیه نمی‌شود مگر در شرایط خاص	اثر قوی و طولانی، اما احتمال تپش قلب بیشتر است
لیدوکائین ۱٪ یا ۲٪ با اپی‌نفرین متوسط	آدرنالین بیشتر	در بیماران با ناراحتی قلبی شدید، معمولاً ممنوع	خطر افزایش فشار و ضربان قلب، باید با احتیاط بسیار مصرف شود

چرا انتخاب آمپول بی حسی در بیماران قلبی مهم است؟

بیشتر آمپول‌های بی‌حسی دندان، ترکیبی از یک داروی بی‌حس‌کننده (مثل لیدوکائین یا آرتیکائین) و یک ماده تنگ‌کننده عروق مانند آدرنالین (اپی‌نفرین) هستند. آدرنالین باعث می‌شود:

• اثر بی‌حسی قوی‌تر و طولانی‌تر شود
• خونریزی حین کار دندانپزشکی کمتر باشد

اما در عین حال می‌تواند:

• ضربان قلب را تندتر کند
• فشار خون را بالا ببرد
• احساس تپش قلب، لرزش و اضطراب بدهد

برای یک فرد سالم، این اثرها معمولاً کوتاه و قابل‌تحمل است؛ اما در بیمارانی که:

• سابقه سکته قلبی دارند
• فشار خون کنترل‌نشده دارند
• آریتمی (بی‌نظمی ضربان قلب) دارند
• دریچه مصنوعی یا نارسایی قلبی دارند

افزایش ناگهانی ضربان و فشار خون می‌تواند خطرناک باشد. به همین دلیل، نام آمپول بی حسی دندان برای بیماران قلبی و نوع داروی داخل آن اهمیت ویژه‌ای دارد و باید با دقت و طبق دستور پزشک انتخاب شود.

نام آمپول بی حسی دندان برای بیماران قلبی؛ کدام‌ها ایمن‌ترند؟

دندانپزشکان برای بیماران قلبی به طور معمول به سراغ داروهایی می‌روند که یا بدون آدرنالین هستند یا مقدار بسیار کمی آدرنالین دارند و در دوز محدود استفاده می‌شوند. مهم‌ترین گزینه‌ها عبارت‌اند از:

۱. مپیواکائین ۳٪ بدون آدرنالین (Mepivacaine 3%)

مپیواکائین یکی از محبوب‌ترین گزینه‌ها برای بیماران قلبی است، زیرا معمولاً به صورت ۳٪ بدون آدرنالین استفاده می‌شود و بنابراین:

• تپش قلب و افزایش فشار خون کمتری ایجاد می‌کند
• مدت اثر آن نسبت به برخی بی‌حسی‌های ساده، مناسب و نسبتاً طولانی است
• برای بسیاری از درمان‌های کوتاه تا متوسط دندانپزشکی کافی است

۲. پریلوکائین ۴٪ (Prilocaine 4%) بدون آدرنالین یا با دوز بسیار کم

پریلوکائین نیز در بیماران حساس به آدرنالین استفاده می‌شود. این دارو می‌تواند بدون آدرنالین به کار رود یا در صورت نیاز، با آدرنالین بسیار رقیق و در دوز کم تزریق شود. مزیت آن:

• اثر نسبتا طولانی‌تر نسبت به برخی بی‌حسی‌های ساده
• امکان استفاده در بیمارانی که نیاز به درمان کمی طولانی‌تر دارند

البته در بیماران خاص (مثلاً با بعضی مشکلات خونی) استفاده از پریلوکائین باید با احتیاط بیشتری انجام شود، که دندانپزشک با توجه به شرح حال تصمیم می‌گیرد.

۳. لیدوکائین ۲٪ بدون آدرنالین (Lidocaine 2% plain)

لیدوکائین شناخته‌شده‌ترین داروی بی‌حسی موضعی است. فرم رایج آن همراه با آدرنالین است، اما برای بیماران قلبی می‌توان از لیدوکائین بدون آدرنالین استفاده کرد. ویژگی‌های آن:

• ایمن‌تر برای قلب در مقایسه با فرم حاوی آدرنالین
• مدت اثر کوتاه‌تر؛ بنابراین برای درمان‌های طولانی ممکن است نیاز به تزریق مجدد باشد

در بسیاری از کارهای ساده مانند ترمیم‌های کوچک یا درمان‌های کوتاه‌مدت، لیدوکائین بدون آدرنالین انتخاب مناسبی است.

۴. لیدوکائین با آدرنالین رقیق؛ فقط در بیماران قلبی پایدار

در بعضی بیماران قلبی که وضعیت آن‌ها با دارو خوب کنترل شده و با متخصص قلب مشورت شده است، دندانپزشک ممکن است از لیدوکائین با آدرنالین بسیار رقیق و در حداقل دوز استفاده کند. این کار بیشتر زمانی انجام می‌شود که:

• طول درمان کمی زیاد است
• نیاز به کنترل بهتر خونریزی در محدوده درمان وجود دارد

در این حالت، دندانپزشک حین کار مرتباً فشار خون و وضعیت عمومی بیمار را کنترل می‌کند تا از بروز تپش قلب شدید یا علائم خطرناک جلوگیری شود.

چه زمانی استفاده از آدرنالین برای بیمار قلبی ممنوع یا با احتیاط شدید است؟

در برخی شرایط قلبی، تقریباً همیشه توصیه می‌شود از آمپول بی حسی حاوی آدرنالین استفاده نشود یا حتماً با هماهنگی مستقیم متخصص قلب و در محیط کاملاً مجهز باشد. این شرایط شامل:

• سکته قلبی تازه (معمولاً طی ۶ ماه اخیر)
• آنژین ناپایدار (درد سینه ناگهانی و غیرقابل پیش‌بینی)
• آریتمی‌های کنترل‌نشده (بی‌نظمی شدید ضربان قلب)
• فشار خون بسیار بالا و کنترل‌نشده
• نارسایی قلبی پیشرفته

در این موارد، معمولاً از مپیواکائین ۳٪، پریلوکائین یا لیدوکائین بدون آدرنالین استفاده می‌شود و درمان دندانپزشکی اگر ممکن باشد، در کوتاه‌ترین زمان و کم‌استرس‌ترین حالت انجام می‌شود.

قبل از دندانپزشکی؛ بیماران قلبی چه کارهایی باید انجام دهند؟

آمادگی قبل از درمان، تقریباً به اندازه انتخاب نام آمپول بی حسی دندان برای بیماران قلبی مهم است. رعایت چند نکته ساده می‌تواند تا حد زیادی خطر عوارض را کم کند.

مراحل مهم قبل از درمان دندان در بیماران قلبی

1. شرح حال دقیق به دندانپزشک بدهید
   حتماً به دندانپزشک بگویید که چه نوع بیماری قلبی دارید (سکته، آنژین، نارسایی، دریچه مصنوعی و…) و آخرین بار چه زمانی مشکلی برای قلب‌تان پیش آمده است.
2. لیست کامل داروها را همراه داشته باشید
   داروهایی مثل آسپرین، وارفارین، پلاویکس و سایر رقیق‌کننده‌های خون، بتابلوکرها، داروهای فشار خون، نیتروگلیسرین و … باید به دندانپزشک اطلاع داده شوند تا از تداخل دارویی و خطر خونریزی پیشگیری شود.
3. مشاوره با متخصص قلب در موارد لازم
   اگر مشکل قلبی شما جدی است یا تحت درمان با رقیق‌کننده‌های قوی خون هستید، ممکن است دندانپزشک از شما بخواهد قبل از درمان، با متخصص قلب خود مشورت کنید یا نامه‌ای کتبی از او بیاورید.
4. آزمایش‌های خون در صورت نیاز
   برای بیمارانی که وارفارین مصرف می‌کنند، گاهی بررسی آزمایش INR لازم است تا مطمئن شویم خطر خونریزی شدید وجود ندارد. این موضوع را متخصص قلب و دندانپزشک هماهنگ می‌کنند.
5. کنترل استرس و خواب کافی
   قبل از مراجعه، سعی کنید خواب کافی داشته باشید، از مصرف کافئین زیاد (چای پررنگ، قهوه) پرهیز کنید و اگر داروی آرام‌بخش خفیفی از طرف پزشک‌تان تجویز شده، طبق دستور مصرف کنید.

حین تزریق بی حسی؛ دندانپزشک چه نکاتی را رعایت می‌کند؟

علاوه بر انتخاب نوع آمپول بی‌حسی، نحوه تزریق نیز در کاهش تپش قلب و عوارض احتمالی نقش مهمی دارد.

اصول ایمنی هنگام تزریق بی حسی در بیماران قلبی

• تزریق آهسته و با دوز کم؛ تزریق سریع می‌تواند باعث ورود ناگهانی دارو به خون و ایجاد تپش قلب شود.
• استفاده از کمترین دوز مؤثر؛ یعنی به اندازه‌ای که بی‌حسی کافی ایجاد شود، نه بیشتر.
• اجتناب از تزریق مستقیم داخل رگ؛ با کشیدن پیستون سرنگ قبل از تزریق، دندانپزشک مطمئن می‌شود سوزن در رگ نیست.
• فاصله دادن بین تزریق‌ها؛ در صورت نیاز به تزریق مجدد، کمی صبر می‌شود تا بدن فرصت تطابق پیدا کند.
• کنترل فشار خون و نبض؛ در بسیاری از بیماران قلبی، قبل و حین کار، فشار خون با دستگاه سنجیده می‌شود.

در اعمال جراحی مهم‌تر مانند جراحی دندان عقل یا جراحی لثه، این نکات با دقت بیشتری رعایت می‌شود و در صورت نیاز، تجهیزات کمکی مانند اکسیژن نیز در دسترس قرار می‌گیرد.

بعد از دندانپزشکی؛ مراقبت‌های ویژه بیماران قلبی

بعد از تزریق آمپول بی حسی دندان برای بیماران قلبی و انجام درمان، چند نکته برای کاهش خطر خونریزی و عوارض اهمیت دارد.

نکات مراقبتی مهم بعد از درمان

• فشار دادن گاز استریل روی محل جراحی یا کشیدن دندان، طبق توصیه دندانپزشک
• عدم شست‌وشوی شدید دهان در چند ساعت اول، تا لخته خون شکل بگیرد و خونریزی تشدید نشود
• مصرف منظم داروهای تجویزشده مثل مسکن‌ها و در صورت نیاز آنتی‌بیوتیک‌ها
• اجتناب از فعالیت بدنی سنگین در همان روز درمان، چون می‌تواند فشار خون را بالا ببرد و خونریزی را زیاد کند
• توجه به علائم خطر مثل خونریزی طولانی‌مدت، تپش قلب شدید، درد قفسه سینه، تنگی نفس یا سرگیجه؛ در این موارد باید سریع با دندانپزشک یا پزشک تماس بگیرید.

اگر درمان شما شامل جراحی‌های لثه باشد، می‌توانید برای اطلاعات بیشتر درباره مراقبت‌ها، به صفحه مراقبت‌های بعد از جراحی لثه در سایت کلینیک دُردیس هم سر بزنید.

چرا بعضی‌ها بعد از آمپول بی‌حسی دندان، دچار تپش قلب می‌شوند؟

تپش قلب بعد از تزریق بی‌حسی، یکی از شکایات شایع در مطب دندانپزشکی است؛ مخصوصاً در افرادی که سابقه مشکلات قلبی یا اضطراب بالایی دارند.

مهم‌ترین دلایل تپش قلب بعد از بی‌حسی

• وجود آدرنالین در آمپول
  همان‌طور که گفتیم، آدرنالین می‌تواند ضربان قلب و فشار خون را بالا ببرد. اگر مقدار کمی از آن وارد رگ شود، اثرش سریع‌تر و شدیدتر احساس می‌شود.
• اضطراب و استرس
  ترس از دندانپزشکی خودش باعث ترشح آدرنالین طبیعی در بدن می‌شود. این آدرنالین داخلی می‌تواند علائمی شبیه به آدرنالین آمپول ایجاد کند؛ حتی اگر داروی تزریق‌شده بدون آدرنالین باشد.
• حساسیت فردی
  بعضی افراد نسبت به داروهای بی‌حسی یا آدرنالین حساس‌ترند و با دوز کم هم تپش قلب یا لرزش پیدا می‌کنند.

در اکثر موارد، این تپش قلب موقت است و طی چند دقیقه تا نیم‌ساعت برطرف می‌شود. اگر شما بیماری قلبی دارید، حتماً قبل از شروع کار به دندانپزشک بگویید تا نوع آمپول و دوز آن را متناسب با شرایط‌تان انتخاب کند. برای آشنایی با سایر عوارض احتمالی بی‌حسی، می‌توانید مقاله عوارض تزریق بی‌حسی دندانپزشکی را هم مطالعه کنید.

راهکارهایی برای کاهش خطر بی حسی دندان در بیماران قلبی

علاوه بر انتخاب نام آمپول بی حسی دندان برای بیماران قلبی، چند کار ساده دیگر هم هست که می‌تواند درمان شما را ایمن‌تر و راحت‌تر کند.

نکات کاربردی برای بیماران قلبی

• هیچ وقت درمان دندان را به تعویق نیندازید
  عفونت و التهاب مزمن دهان و دندان، خودش می‌تواند به قلب فشار وارد کند و خطر عوارض قلبی را بالا ببرد.
• جلسات درمانی را کوتاه‌تر انتخاب کنید
  بهتر است کارهای سنگین، در چند جلسه کوتاه انجام شود تا بدن‌تان کمتر خسته و مضطرب شود.
• داروهای قلبی خود را طبق روال همیشگی مصرف کنید
  قطع خودسرانه داروها (مثل داروهای فشار خون) می‌تواند خطرناک‌تر از خود درمان دندانپزشکی باشد. هر تغییری فقط باید با نظر متخصص قلب باشد.
• در صورت نیاز، آنتی‌بیوتیک پروفیلاکسی
  در برخی بیماران با دریچه مصنوعی یا بعضی مشکلات مادرزادی قلب، ممکن است قبل از برخی درمان‌ها نیاز به آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه باشد؛ این را متخصص قلب تعیین می‌کند.
• تمرین تنفس عمیق
  قبل و حین کار، چند بار نفس عمیق بکشید و آرام بازدم کنید؛ این کار اضطراب و ضربان قلب را کاهش می‌دهد.

سوالات متداول