لیفت سینوس برای ایمپلنت دندان چیست؟ (راهنمای کامل از انواع تا مراقبت‌ها)

لیفت سینوس برای ایمپلنت دندان چیست

لیفت سینوس (Sinus Lift) یا «افزایش سینوس»، یک جراحی نسبتاً رایج در دندانپزشکی است که هدف آن افزایش ارتفاع استخوان در فک بالا (به‌خصوص در ناحیه دندان‌های آسیای بزرگ و کوچک) برای آماده‌سازی محل کاشت ایمپلنت است. در برخی افراد، به‌مرور زمان بعد از کشیدن دندان‌های فک بالا یا به دلیل تحلیل طبیعی استخوان، ضخامت/ارتفاع استخوان زیر سینوس کافی نیست. در چنین شرایطی اگر ایمپلنت بدون آماده‌سازی استخوان گذاشته شود، ممکن است ایمپلنت پایداری لازم را نداشته باشد یا حتی وارد فضای سینوس شود.

در لیفت سینوس، جراح غشای سینوس (پرده نازکی که فضای هوایی سینوس را از استخوان جدا می‌کند) را به‌آرامی بالا می‌برد و سپس مواد پیوند استخوان را در فضای ایجادشده قرار می‌دهد تا طی چند ماه، استخوان جدید تشکیل شود و «بستر محکم» برای ایمپلنت فراهم گردد. به زبان ساده: لیفت سینوس کمک می‌کند «کف سینوس» کمی بالاتر برود تا زیر آن استخوان بیشتری ساخته شود.

سینوس فک بالا دقیقاً کجاست و چرا در ایمپلنت مهم می‌شود؟

سینوس‌های فک بالا (سینوس ماگزیلاری) حفره‌های پر از هوا هستند که در پشت و بالای فک بالا و نزدیک گونه‌ها قرار دارند. ریشه دندان‌های عقبی فک بالا معمولاً فاصله کمی با کف سینوس دارد. وقتی دندان‌های عقبی از دست می‌رود، دو اتفاق می‌تواند رخ دهد:

• تحلیل استخوان در محل دندان از دست‌رفته (چون استخوان تحریک جویدن را از دست می‌دهد).
• پایین آمدن کف سینوس به سمت فضای خالی (پدیده‌ای که در عمل باعث کم شدن ارتفاع استخوان باقی‌مانده می‌شود).

نتیجه این است که برای نصب ایمپلنت در آن ناحیه، گاهی استخوان کافی وجود ندارد و لیفت سینوس مطرح می‌شود.

مقایسه سریع روش‌ها و تصمیم‌گیری (جدول)

موضوع	لیفت سینوس بسته (کلوز)	لیفت سینوس باز (اپن)
میزان تهاجمی بودن	کم‌تهاجمی‌تر	تهاجمی‌تر و گسترده‌تر
محل ورود به سینوس	از مسیر سوراخ ایمپلنت	از کنار استخوان (پنجره جانبی)
مناسب برای	کمبود استخوان خفیف تا متوسط	کمبود استخوان متوسط تا شدید
امکان انجام همزمان با ایمپلنت	در برخی شرایط ممکن است	اغلب با فاصله زمانی انجام می‌شود
تورم/کبودی پس از عمل	معمولاً کمتر	معمولاً بیشتر
زمان انتظار برای آماده شدن استخوان	بسته به شرایط، ممکن است کوتاه‌تر باشد	معمولاً چند ماه برای تشکیل استخوان جدید

چه کسانی به لیفت سینوس قبل از ایمپلنت نیاز دارند؟

لیفت سینوس برای همه افراد لازم نیست. این جراحی وقتی پیشنهاد می‌شود که دندانپزشک پس از معاینه و تصویربرداری (معمولاً عکس سه‌بعدی CBCT) تشخیص دهد که ارتفاع یا کیفیت استخوان زیر سینوس برای نگهداری ایمپلنت کافی نیست.

نشانه‌ها و شرایطی که احتمال نیاز به لیفت سینوس را بالا می‌برد

• از دست دادن دندان‌های آسیای بزرگ/کوچک فک بالا مدت‌ها قبل
• تحلیل استخوان در اثر بیماری لثه (پریودنتال)
• نزدیک بودن کف سینوس به محل کاشت ایمپلنت
• سابقه کشیدن دشوار دندان‌های عقب فک بالا و تحلیل استخوان پس از آن
• کیفیت استخوان ضعیف در ناحیه خلفی فک بالا

چه کسانی ممکن است کاندید مناسب نباشند یا نیاز به احتیاط بیشتری دارند؟

در بعضی شرایط، لیفت سینوس یا باید با احتیاط انجام شود یا ابتدا مشکل زمینه‌ای درمان گردد. موارد رایج عبارتند از:

• عفونت فعال در دهان، سینوس یا اطراف ریشه دندان‌های مجاور
• سینوزیت کنترل‌نشده یا مشکلات بینی و سینوس که نیاز به بررسی دارند
• بیماری‌های زمینه‌ای کنترل‌نشده (مثل دیابت کنترل‌نشده)
• مصرف برخی داروها (مثلاً برخی داروهای مرتبط با استخوان) که باید با پزشک بررسی شود
• سیگار و قلیان (ریسک عفونت و ادغام ضعیف پیوند را بیشتر می‌کند)

تشخیص نهایی همیشه با معاینه، بررسی سابقه پزشکی و تصویربرداری انجام می‌شود.

لیفت سینوس باز و بسته: تفاوت‌ها به زبان ساده

دو روش اصلی برای این جراحی وجود دارد: لیفت سینوس باز و لیفت سینوس بسته. انتخاب روش به مقدار کمبود استخوان، آناتومی سینوس، کیفیت استخوان و امکان تثبیت اولیه ایمپلنت بستگی دارد.

۱) لیفت سینوس بسته (کلوز) چیست؟

در لیفت سینوس بسته، جراح از همان مسیری که قرار است ایمپلنت وارد شود، با ابزارهای مخصوص، ارتفاع را کمی افزایش می‌دهد و مواد پیوند را در فضای ایجادشده قرار می‌دهد. این روش معمولاً کم‌تهاجمی‌تر است و در برخی موارد، امکان دارد ایمپلنت نیز همان جلسه گذاشته شود (اگر استخوان موجود برای گیر اولیه ایمپلنت کافی باشد).

۲) لیفت سینوس باز (اپن) چیست؟

در لیفت سینوس باز، از کنار فک بالا (ناحیه جانبی استخوان) یک «پنجره» کوچک ایجاد می‌شود، غشای سینوس به‌آرامی بالا می‌رود و مواد پیوند در حجم بیشتری قرار داده می‌شود. این روش برای افرادی مناسب است که کمبود استخوان بیشتری دارند. در بسیاری از موارد، ابتدا لیفت سینوس انجام می‌شود و سپس بعد از چند ماه، ایمپلنت قرار می‌گیرد.

کدام روش بهتر است؟

«بهتر بودن» مطلق نیست. روش مناسب، روشی است که با کمترین ریسک، بیشترین شانس موفقیت را برای شرایط شما ایجاد کند. گاهی کمبود استخوان آن‌قدر کم است که روش بسته منطقی‌تر است؛ گاهی هم کمبود زیاد است و روش باز انتخاب امن‌تری خواهد بود.

لیفت سینوس چه تفاوتی با پیوند استخوان دارد؟

پیوند استخوان یک مفهوم کلی است: یعنی افزودن مواد استخوانی/جایگزین استخوان برای افزایش حجم استخوان در هر نقطه‌ای از فک. اما لیفت سینوس یک نوع خاص از پیوند استخوان است که فقط در فک بالا و در مجاورت سینوس انجام می‌شود و در آن بالا بردن غشای سینوس بخش اصلی کار است.

پس می‌توان گفت هر لیفت سینوس نوعی پیوند استخوان است، اما هر پیوند استخوانی، لیفت سینوس نیست.

مراحل انجام لیفت سینوس برای ایمپلنت دندان (قدم‌به‌قدم)

جزئیات دقیق بسته به روش (باز/بسته) و شرایط بیمار متفاوت است، اما مسیر کلی معمولاً مشابه است.

مراحل رایج

1. ویزیت و ارزیابی: معاینه دهان، بررسی لثه، وضعیت دندان‌های مجاور و بررسی سابقه پزشکی.
2. تصویربرداری: معمولاً CBCT برای دیدن ارتفاع استخوان و شکل سینوس.
3. برنامه‌ریزی درمان: انتخاب روش باز یا بسته، تصمیم درباره همزمانی با ایمپلنت، انتخاب نوع ماده پیوندی.
4. بی‌حسی: اغلب با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود؛ در برخی شرایط ممکن است روش‌های آرام‌بخشی هم پیشنهاد شود.
5. بالا بردن غشای سینوس: غشا باید بسیار آرام جدا و بالا برده شود تا آسیب نبیند.
6. قرار دادن مواد پیوند استخوان: مواد پیوند در فضای ایجادشده قرار می‌گیرد تا بدن به مرور استخوان جدید بسازد.
7. بخیه و مراقبت پس از عمل: بخیه، داروهای لازم و دستورالعمل‌های مراقبتی داده می‌شود.

مواد مورد استفاده برای پیوند استخوان از کجا می‌آید؟

برای لیفت سینوس، مواد پیوند می‌تواند از منابع مختلف باشد؛ انتخاب آن به تشخیص پزشک و شرایط بیمار بستگی دارد. به طور کلی ممکن است از:

• استخوان بدن خود بیمار
• مواد جایگزین استخوان (سنتتیک) یا منابع آماده پیوند

هدف در همه این‌ها یک چیز است: ایجاد محیطی که بدن بتواند استخوان جدید و پایدار بسازد.

آیا می‌توان لیفت سینوس و ایمپلنت را همزمان انجام داد؟

گاهی بله، گاهی نه. این تصمیم به چند عامل کلیدی مربوط است:

• میزان استخوان باقیمانده: اگر مقدار استخوان موجود اجازه بدهد ایمپلنت همان ابتدا «گیر اولیه» خوبی پیدا کند، همزمانی ممکن است.
• روش انتخابی: در روش بسته، همزمانی بیشتر محتمل است؛ در روش باز، معمولاً با فاصله انجام می‌شود.
• وجود عفونت یا التهاب: عفونت فعال معمولاً باعث می‌شود مراحل جدا انجام شوند.
• کیفیت استخوان و وضعیت عمومی: شرایط بدن و ریسک‌های فردی مهم‌اند.

اگر همزمان انجام نشود، معمولاً ابتدا لیفت سینوس انجام می‌شود و پس از شکل‌گیری استخوان کافی، مرحله کاشت ایمپلنت دندان در سعادت آباد انجام می‌شود.

دوره نقاهت لیفت سینوس: چه انتظاری داشته باشیم؟

بعد از لیفت سینوس، معمولاً مقداری تورم، درد خفیف تا متوسط و گاهی کبودی طبیعی است (به‌خصوص در روش باز). بسیاری از افراد همان روز مرخص می‌شوند و به استراحت خانگی می‌پردازند.

علائم طبیعی در روزهای اول

• تورم گونه و اطراف فک بالا
• درد یا احساس فشار (قابل کنترل با دارو)
• کمی خونابه یا ترشح خفیف در ساعات اولیه
• احساس گرفتگی خفیف بینی در برخی افراد

بهبودی کامل چقدر زمان می‌برد؟

بهبود بافت نرم (لثه) معمولاً طی چند هفته بهتر می‌شود، اما شکل‌گیری و ادغام استخوان جدید زمان بیشتری می‌خواهد و ممکن است چند ماه طول بکشد. زمان دقیق به حجم پیوند، روش جراحی و واکنش بدن هر فرد وابسته است.

مراقبت‌های مهم بعد از لیفت سینوس (برای جلوگیری از جابجایی پیوند)

مهم‌ترین اصل بعد از لیفت سینوس این است که به محل جراحی فشار وارد نشود؛ چون فشار می‌تواند پیوند را جابه‌جا کند یا بخیه‌ها را تحت فشار قرار دهد.

کارهایی که باید انجام دهید

• داروهای تجویزشده (مسکن، آنتی‌بیوتیک، ضدالتهاب و …) را دقیق و کامل مصرف کنید.
• در ۲۴ ساعت اول، کمپرس سرد (طبق دستور پزشک) می‌تواند به کاهش تورم کمک کند.
• غذاهای نرم و خنک/ولرم مصرف کنید و چند روز اول سمت جراحی را کمتر درگیر جویدن کنید.
• بهداشت دهان را با ملایمت رعایت کنید؛ در صورت تجویز، از دهان‌شویه مناسب استفاده کنید. (برای آشنایی بیشتر می‌توانید مقاله استفاده از دهانشویه را ببینید.)
• برای خواب، سر کمی بالاتر از بدن قرار بگیرد تا ورم کمتر شود.

کارهایی که نباید انجام دهید (خیلی مهم)

• بینی را با فشار باد نکنید.
• عطسه شدید را تا حد امکان کنترل کنید؛ اگر مجبور به عطسه هستید، با دهان باز عطسه کنید تا فشار کمتر شود.
• تا مدتی سیگار و قلیان مصرف نکنید (بهبود را کند و ریسک عفونت را بیشتر می‌کند).
• فعالیت سنگین و ورزش شدید را طبق نظر پزشک به تعویق بیندازید.
• با نی نوشیدنی نخورید (مکش می‌تواند فشار ایجاد کند).

چه زمانی باید فوراً با پزشک تماس بگیرید؟

در صورت مشاهده هرکدام از موارد زیر، بهتر است سریع پیگیری کنید:

• خونریزی شدید یا خونریزی که متوقف نمی‌شود
• تب، لرز یا ترشح بدبو
• درد رو به افزایش بعد از چند روز (به جای کاهش)
• تورم شدید یا یک‌طرفه و غیرعادی
• احساس خروج مایع از بینی هنگام نوشیدن (در موارد بسیار نادر)

عوارض احتمالی لیفت سینوس برای ایمپلنت دندان

لیفت سینوس در صورت انجام صحیح و رعایت مراقبت‌ها معمولاً درمانی قابل‌اعتماد است، اما چون یک جراحی است، بدون ریسک نیست. آگاهی از عوارض احتمالی کمک می‌کند تصمیم آگاهانه‌تری بگیرید و علائم خطر را به‌موقع تشخیص دهید.

عوارض شایع و معمولاً موقت

• تورم و کبودی
• درد یا فشار در ناحیه جراحی
• خونابه خفیف
• احساس گرفتگی بینی

عوارض مهم‌تر (کمتر شایع)

• پارگی یا سوراخ شدن غشای سینوس: یکی از ریسک‌های شناخته‌شده لیفت سینوس است. در بسیاری موارد قابل ترمیم است و جراح بر اساس شدت آن تصمیم می‌گیرد ادامه دهد یا درمان را به زمان دیگری موکول کند.
• عفونت: می‌تواند به صورت درد شدید، تب، ترشح بدبو یا تورم غیرعادی بروز کند.
• سینوزیت یا التهاب سینوس: در مواردی ممکن است پس از عمل رخ دهد و نیاز به درمان داشته باشد.
• ادغام ناکافی پیوند استخوان: در برخی افراد، استخوان‌سازی به اندازه انتظار انجام نمی‌شود و ممکن است نیاز به بررسی و درمان تکمیلی باشد.

چه عواملی روی موفقیت لیفت سینوس اثر می‌گذارند؟

موفقیت این درمان فقط به یک عامل وابسته نیست. مجموعه‌ای از شرایط بالینی و سبک زندگی روی نتیجه اثر می‌گذارند:

• تجربه و دقت جراح و انتخاب روش مناسب
• کیفیت و مقدار استخوان باقیمانده
• کنترل عفونت‌ها و سلامت لثه (در صورت وجود مشکلات لثه، ابتدا باید درمان شوند؛ مطالعه بیشتر: بیماری لثه)
• رعایت دقیق مراقبت‌های بعد از عمل
• قطع یا کاهش جدی مصرف دخانیات
• کنترل بیماری‌های عمومی مثل دیابت

هزینه لیفت سینوس برای ایمپلنت: به چه چیزهایی بستگی دارد؟

برای لیفت سینوس نمی‌توان یک عدد ثابت برای همه افراد گفت، چون هزینه به شرایط هر بیمار و جزئیات درمان بستگی دارد. مهم‌ترین عوامل اثرگذار عبارتند از:

• نوع روش (باز یا بسته)
• مقدار استخوان مورد نیاز و حجم پیوند
• نوع مواد پیوندی و کیفیت آن
• نیاز یا عدم نیاز به اقدامات جانبی (مثل درمان عفونت، کشیدن دندان، درمان لثه و…)
• مهارت و تجربه تیم درمان
• تجهیزات و تصویربرداری (مثل CBCT)
• موقعیت جغرافیایی کلینیک و خدمات همراه

برای برآورد دقیق، لازم است معاینه و تصویربرداری انجام شود تا مشخص گردد کدام روش مناسب شماست و حجم پیوند چقدر خواهد بود.

سوالات پرتکرار بیماران قبل از انجام لیفت سینوس

آیا لیفت سینوس دردناک است؟

در حین جراحی معمولاً بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و درد احساس نمی‌کنید. بعد از عمل ممکن است درد و فشار وجود داشته باشد که معمولاً با داروهای تجویز شده کنترل می‌شود.

بعد از لیفت سینوس چه غذایی بخوریم؟

چند روز اول غذاهای نرم و ولرم (مثل سوپ ولرم، پوره، ماست، تخم‌مرغ نرم) مناسب‌تر است. غذاهای سفت، داغ و بسیار تند بهتر است تا زمان بهبود اولیه محدود شود.

چه مدت بعد از لیفت سینوس می‌توان ایمپلنت گذاشت؟

بسته به روش جراحی و وضعیت استخوان، ممکن است ایمپلنت همان جلسه (در برخی موارد با روش بسته) یا پس از چند ماه انجام شود. زمان دقیق را پزشک بر اساس تصویربرداری و میزان پیوند تعیین می‌کند.

اگر غشای سینوس پاره شود چه می‌شود؟

پارگی غشا یکی از ریسک‌های شناخته‌شده این عمل است. در بسیاری از موارد، جراح می‌تواند آن را ترمیم کند. اگر پارگی بزرگ باشد، ممکن است درمان در همان جلسه متوقف و پس از بهبود، در زمان دیگری تکرار شود.

آیا بعد از لیفت سینوس می‌توان پرواز کرد؟

به دلیل تغییرات فشار هوا، معمولاً توصیه می‌شود تا مدتی بعد از جراحی (طبق نظر پزشک) از پرواز خودداری کنید، به‌خصوص اگر علائم گرفتگی یا حساسیت سینوسی دارید.

سوالات متداول