فهرست مطالب
- 1 مراحل ایمپلنت دندان؛ از تصمیم تا لبخند نهایی
- 2 خلاصه مراحل ایمپلنت دندان در یک نگاه
- 3 ۱. مشاوره و ارزیابی اولیه؛ مهمترین قدم قبل از شروع مراحل ایمپلنت
- 4 ۲. تصویربرداری و طراحی دقیق طرح درمان ایمپلنت
- 5 ۳. درمانهای مقدماتی: کشیدن دندان، پیوند استخوان و آمادهسازی لثه
- 6 ۴. جراحی کاشت پایه ایمپلنت؛ حساسترین مرحله ایمپلنت
- 7 ۵. جوش خوردن پایه ایمپلنت با استخوان (اوسئواینتگریشن)
- 8 ۶. قرار دادن هیلینگ کپ و سپس اباتمنت
- 9 ۷. قالبگیری و ساخت روکش ایمپلنت
- 10 ۸. نصب روکش نهایی و تنظیم نهایی طرح لبخند
- 11 مدت زمان مراحل ایمپلنت دندان چقدر است؟
- 12 آیا مراحل ایمپلنت دندان درد دارد؟
- 13 مراقبتهای مهم بعد از ایمپلنت برای افزایش عمر درمان
- 14 سوالات متداول
مراحل ایمپلنت دندان؛ از تصمیم تا لبخند نهایی
ایمپلنت دندان یکی از مطمئنترین و ماندگارترین روشها برای جایگزینی دندانهای از دسترفته است، اما بر خلاف تصوری که بعضیها دارند، ایمپلنت در یک جلسه و یک مرحله انجام نمیشود. آشنایی با مراحل ایمپلنت دندان کمک میکند بدانید دقیقا چه چیزی در انتظار شماست، هر مرحله چقدر طول میکشد و در هر قدم باید چه مراقبتهایی انجام دهید.
در این راهنمای جامع، مراحل ایمپلنت دندان را به ترتیب و به زبان ساده توضیح میدهیم؛ از معاینه اولیه و عکسبرداری، تا جراحی کاشت پایه، جوش خوردن با استخوان، قالبگیری و گذاشتن روکش نهایی. در انتها هم به سوالات رایج مثل «مراحل ایمپلنت دندان چقدر طول میکشد؟» و «کدام مرحله سختتر است؟» پاسخ میدهیم.
خلاصه مراحل ایمپلنت دندان در یک نگاه
قبل از توضیح جزئیات، در جدول زیر میتوانید تصویر کلی از مهمترین مراحل ایمپلنت دندان، هدف هر مرحله و مدت زمان تقریبی آن را ببینید:
| مرحله | اقدام اصلی | هدف | مدت زمان تقریبی |
|---|---|---|---|
| ۱. مشاوره و معاینه | معاینه دهان و دندان، پرسش از سوابق پزشکی | ارزیابی کلی سلامت دهان و شرایط عمومی | حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه |
| ۲. تصویربرداری و برنامهریزی | رادیوگرافی، پانورامیک یا CT اسکن سهبعدی | بررسی استخوان فک و طراحی دقیق محل ایمپلنت | یک جلسه |
| ۳. درمانهای مقدماتی | کشیدن دندان خراب، درمان لثه، پیوند استخوان در صورت نیاز | آماده کردن محیط دهان و استخوان برای ایمپلنت | چند هفته تا چند ماه (در صورت نیاز به پیوند) |
| ۴. جراحی کاشت پایه ایمپلنت (فیکسچر) | برش کوچک روی لثه، سوراخ کردن استخوان و قرار دادن پیچ تیتانیومی | جایگزین کردن ریشه دندان از دست رفته | حدود ۲۰ تا ۶۰ دقیقه برای هر ایمپلنت |
| ۵. جوش خوردن پایه با استخوان (اوسئواینتگریشن) | زمان انتظار برای پیوند کامل ایمپلنت با استخوان | ایجاد پایهای محکم و پایدار برای روکش | معمولا ۳ تا ۶ ماه |
| ۶. نصب هیلینگ کپ و اباتمنت | قرار دادن قطعه شکلدهنده لثه و سپس متصلکننده (اباتمنت) | فرمدهی لثه و آمادهسازی برای روکش | چند هفته |
| ۷. قالبگیری و ساخت روکش | قالبگیری از ایمپلنت و دندانهای مجاور | ساخت روکش سرامیکی هماهنگ با بقیه دندانها | ۱ تا ۳ هفته |
| ۸. نصب روکش نهایی و مراقبتهای بعدی | نصب روکش دائمی و تنظیم نهایی | بازگشت عملکرد و زیبایی لبخند | ۱ تا ۲ جلسه |
۱. مشاوره و ارزیابی اولیه؛ مهمترین قدم قبل از شروع مراحل ایمپلنت
اولین قدم در مراحل ایمپلنت دندان، جلسه مشاوره و معاینه است. در این جلسه، متخصص ایمپلنت یا پروتز شرایط دهان و دندان، سلامت عمومی و انتظارات شما را بررسی میکند.
در جلسه مشاوره چه کارهایی انجام میشود؟
- معاینه کامل دهان، دندانها و لثهها
- بررسی تعداد دندانهای از دسترفته و محل آنها (دندان جلو، نیش، آسیاب، فک بالا یا پایین)
- پرسش درباره بیماریهای عمومی (دیابت، فشار خون، مشکلات قلبی، پوکی استخوان و …)
- بررسی عادات روزمره (سیگار، قلیان، دندان قروچه، بهداشت دهان)
- توضیح کلی درباره مراحل ایمپلنت، مزایا، محدودیتها و مراقبتهای بعدی
در همین مرحله، اگر بیماری لثه یا پوسیدگی فعال داشته باشید، دندانپزشک آنها را بهعنوان درمانهای مقدماتی در برنامه قرار میدهد تا قبل از کاشت ایمپلنت برطرف شوند. برای آشنایی بیشتر با این بخش میتوانید مقاله بیماری های لثه را در وبسایت کلینیک دُردیس مطالعه کنید.
۲. تصویربرداری و طراحی دقیق طرح درمان ایمپلنت
بعد از معاینه، نوبت به عکسبرداری و طراحی دقیق طرح درمان میرسد. این مرحله برای ایمنی عصبی، سالم بودن استخوان و تعیین محل دقیق ایمپلنت ضروری است.
انواع تصویربرداری برای ایمپلنت
- رادیوگرافی پانورامیک (OPG): تصویری کلی از فک بالا، پایین، مفصل فک و سینوسها میدهد.
- سیتی اسکن سهبعدی (CBCT): ضخامت و ارتفاع استخوان، محل ریشهها و عصبها را دقیق نشان میدهد و برای برنامهریزی جراحی بسیار مهم است.
بر اساس این تصاویر، دندانپزشک تشخیص میدهد:
- آیا حجم و کیفیت استخوان برای کاشت ایمپلنت کافی است یا نیاز به پیوند استخوان یا سینوس لیفت دارید؟
- چه تعداد ایمپلنت لازم است؟
- ابعاد و نوع ایمپلنت (طول، قطر، برند) چه باشد؟
- آیا امکان ایمپلنت فوری وجود دارد یا بهتر است به روش کلاسیک و چندمرحلهای عمل شود؟
در همین مرحله، یک طرح درمان مکتوب (پلن درمان) شامل مراحل، تقریبا مدت زمان و درمانهای جانبی احتمالی برای شما توضیح داده میشود.
۳. درمانهای مقدماتی: کشیدن دندان، پیوند استخوان و آمادهسازی لثه
برای بعضی افراد، قبل از شروع جراحی ایمپلنت، لازم است برخی درمانهای آمادهسازی انجام شود.
۳.۱ کشیدن دندانهای خراب
اگر هنوز دندان خراب، عفونی یا ریشه باقیمانده در محل مورد نظر وجود داشته باشد، ابتدا باید کشیده شود. این کار معمولا با بیحسی موضعی و بدون درد انجام میشود. بعد از کشیدن دندان:
- یک دوره التیام اولیه (معمولا حدود ۷ تا ۱۰ روز) سپری میشود.
- در برخی موارد، همزمان با کشیدن دندان، پیوند استخوان یا کاشت ایمپلنت فوری هم انجام میشود.
۳.۲ پیوند استخوان و سینوس لیفت در صورت نیاز
اگر استخوان فک بهخاطر گذشت زمان، عفونت یا تحلیل پس از کشیدن دندان، حجم کافی نداشته باشد، لازم است پیوند استخوان انجام شود. در این روش، با استفاده از پودر استخوان یا بلوک استخوانی (طبیعی یا مصنوعی)، ناحیه تحلیلرفته تقویت میشود تا پایه ایمپلنت در آینده در محیطی محکم قرار بگیرد.
در فک بالا و ناحیه دندانهای آسیاب، گاهی به علت نزدیکی ریشهها به سینوس، لازم است سینوس لیفت (بالا بردن کف سینوس و تقویت استخوان زیر آن) انجام شود.
دوره ترمیم بعد از پیوند استخوان میتواند از چند ماه تا حدود یک سال متغیر باشد؛ این بخش مهمی از پاسخ به سوال «مراحل ایمپلنت دندان چقدر طول میکشد؟» است.
۴. جراحی کاشت پایه ایمپلنت؛ حساسترین مرحله ایمپلنت
اصلیترین و تهاجمیترین قسمت مراحل ایمپلنت دندان، جراحی کاشت پایه تیتانیومی (فیکسچر) است. این مرحله برای خیلیها بهعنوان «سختترین مرحله ایمپلنت» شناخته میشود؛ البته با بیحسی مناسب، درد حین جراحی احساس نمیشود و ناراحتیها مربوط به چند روز بعد از عمل است.
مراحل جراحی کاشت پایه ایمپلنت
- بیحسی موضعی: ناحیه جراحی کاملا بیحس میشود تا دردی احساس نکنید.
- برش کوچک روی لثه: برای دسترسی به استخوان فک یک برش ظریف روی لثه ایجاد میشود.
- سوراخ کردن استخوان: با دریلهای مخصوص، سوراخی با قطر و عمق مشخص در استخوان ایجاد میشود.
- قرار دادن پایه (فیکسچر): پیچ تیتانیومی داخل استخوان جایگذاری و در محل خود محکم میشود.
- بستن محل جراحی: بسته به طرح درمان، یا لثه روی ایمپلنت بخیه میشود، یا همزمان هیلینگ کپ روی آن قرار میگیرد.
جنس پایه ایمپلنت معمولا تیتانیوم است؛ فلزی که با بدن انسان سازگار است و میتواند با استخوان فک پیوند محکمی برقرار کند. زمان جراحی برای یک ایمپلنت معمولا بین ۲۰ تا ۶۰ دقیقه طول میکشد.
مراقبتهای بلافاصله بعد از جراحی ایمپلنت
- استفاده از کمپرس سرد روی صورت در ۲۴ ساعت اول برای کاهش تورم
- پرهیز از جویدن غذا در سمت جراحی در چند روز اول
- مصرف منظم مسکن و آنتیبیوتیکهای تجویز شده
- عدم مصرف سیگار و قلیان تا حد امکان، مخصوصا در روزهای اول
- رعایت بهداشت دهان بدون آسیب زدن به محل بخیه
برای آشنایی با مراقبتهای دقیقتر، مقاله مراقبت های پس از درمان ایمپلنت در سایت کلینیک دُردیس میتواند راهنمای خوبی برای شما باشد.
۵. جوش خوردن پایه ایمپلنت با استخوان (اوسئواینتگریشن)
بعد از کاشت پایه، مهمترین قسمت درمان، زمان انتظار برای جوش خوردن ایمپلنت با استخوان فک است که در اصطلاح علمی به آن اوسئواینتگریشن گفته میشود.
این مرحله چگونه میگذرد؟
در این دوره:
- سلولهای استخوانی به مرور زمان روی سطح تیتانیوم رشد میکنند و آن را مثل ریشه طبیعی در بر میگیرند.
- استخوان اطراف پایه سفت و متراکم میشود و ایمپلنت بهصورت یکپارچه با فک عمل میکند.
مدت زمان این مرحله به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- محل ایمپلنت (فک بالا یا پایین)
- کیفیت و تراکم استخوان
- سن و وضعیت عمومی بدن
- رعایت مراقبتها و عدم وارد کردن فشار بیش از حد
معمولا در فک پایین (به علت تراکم بالاتر استخوان)، این دوره کوتاهتر و در فک بالا کمی طولانیتر است. بهطور کلی میتوان گفت که این مرحله چند ماه زمان میبرد و بخش مهمی از کل مدت مراحل ایمپلنت دندان محسوب میشود.
۶. قرار دادن هیلینگ کپ و سپس اباتمنت
بعد از اینکه دندانپزشک با معاینه و تصویر برداری مطمئن شد که پایه ایمپلنت بهخوبی با استخوان جوش خورده است، نوبت به دو قطعه مهم بعدی میرسد: هیلینگ کپ و اباتمنت.
۶.۱ هیلینگ کپ چیست و چه نقشی دارد؟
هیلینگ کپ یک قطعه فلزی کوچک است که روی پایه ایمپلنت بسته میشود و چند کار مهم انجام میدهد:
- به شکلدهی لثه در اطراف ایمپلنت کمک میکند تا فرم طبیعی مشابه دندان واقعی ایجاد شود.
- از ورود غذا و پلاک به داخل پیچ ایمپلنت جلوگیری میکند.
برای قرار دادن هیلینگ کپ معمولا به یک جراحی بسیار کوچک نیاز است:
- بیحسی موضعی ناحیه
- باز کردن مختصر لثه روی ایمپلنت (در صورت بسته بودن)
- بستن هیلینگ کپ روی پایه
- قرار دادن بخیههای ظریف در اطراف آن
این قطعه معمولا ۱۰ تا ۱۴ روز (و گاهی بیشتر بر اساس نظر دندانپزشک) در دهان باقی میماند تا لثه فرم بگیرد.
۶.۲ اباتمنت؛ رابط بین ایمپلنت و روکش
بعد از شکلگیری لثه، هیلینگ کپ برداشته و به جای آن اباتمنت بسته میشود. اباتمنت یک قطعه فلزی (یا گاهی زیرکونیا) است که:
- بهطور مستقیم روی پایه ایمپلنت پیچ میشود.
- مثل یک پایه بیرونزده از لثه عمل میکند تا روکش روی آن سوار شود.
نصب اباتمنت معمولا سریع و با بیحسی موضعی انجام میشود و درد قابلتوجهی ندارد.
۷. قالبگیری و ساخت روکش ایمپلنت
در این مرحله نوبت به تاج دندان یا همان روکش میرسد؛ بخشی که در دهان دیده میشود و ظاهر و عملکرد شبیه دندان طبیعی دارد.
قالبگیری ایمپلنت چگونه انجام میشود؟
برای ساخت روکش، دندانپزشک باید از موقعیت ایمپلنت، اباتمنت و دندانهای مجاور قالب تهیه کند. این کار میتواند به دو روش انجام شود:
- قالبگیری سنتی با مواد مخصوص در دهان
- قالبگیری دیجیتال با اسکنر داخل دهانی و ارسال فایل به لابراتوار
هدف از قالبگیری این است که روکش:
- از نظر اندازه کاملا در جای خود بنشیند.
- از نظر رنگ با دندانهای اطراف هماهنگ باشد.
- از نظر تماس با دندانهای مقابل، جویدن طبیعی را فراهم کند.
پس از قالبگیری، اطلاعات به لابراتوار دندانسازی ارسال میشود تا روکش با مواد سرامیکی یا زیرکونیا ساخته شود.
۸. نصب روکش نهایی و تنظیم نهایی طرح لبخند
بعد از آماده شدن روکش در لابراتوار، نوبت به آخرین مرحله ایمپلنت دندان میرسد؛ یعنی نصب روکش نهایی.
نصب روکش ایمپلنت چگونه است؟
- قرار دادن روکش روی اباتمنت و بررسی نشستن آن
- بررسی تماسهای دندانی هنگام بستن دهان و جویدن
- بررسی هماهنگی رنگ و شکل با دندانهای مجاور
- نصب نهایی روکش با یکی از دو روش:
- پیچ شونده (روکش با پیچ به اباتمنت متصل میشود)
- چسب شونده (روکش با سیمان دندانی روی اباتمنت چسبانده میشود)
در صورت نیاز، دندانپزشک برای تنظیم بهتر طرح لبخند و تراز دندانها ممکن است درمانهایی مثل اصلاح طرح لبخند را هم همراه با ایمپلنت پیشنهاد دهد.
مدت زمان مراحل ایمپلنت دندان چقدر است؟
یکی از پرتکرارترین سوالات مراجعان این است که «مراحل ایمپلنت دندان چقدر طول میکشد؟». پاسخ قطعی و یکسانی برای همه وجود ندارد، چون عوامل متعددی در زمان درمان دخیل هستند:
- وضعیت استخوان فک (نیاز یا عدم نیاز به پیوند استخوان)
- محل ایمپلنت (فک بالا یا پایین، دندان جلو یا آسیاب)
- تعداد ایمپلنتها
- روش درمان (ایمپلنت کلاسیک چندمرحلهای یا ایمپلنت فوری)
- سرعت ترمیم و جوش خوردن استخوان در بدن هر فرد
بهطور کلی میتوان گفت که در روش کلاسیک، از زمان شروع درمان تا نصب روکش نهایی، چند ماه زمان لازم است و در موارد پیچیدهتر (با پیوند استخوان گسترده) ممکن است تا حدود یک سال هم طول بکشد. در روشهای ایمپلنت فوری یا ایمپلنت یکروزه، مراحل اصلی در مدت کوتاهتری انجام میشود، اما همچنان برای جوش خوردن کامل ایمپلنت با استخوان به زمان نیاز است.
آیا مراحل ایمپلنت دندان درد دارد؟
ترس از درد یکی از مهمترین دلایلی است که بعضی افراد درمان ایمپلنت را به تعویق میاندازند. واقعیت این است که:
- در طول جراحیها (کشیدن دندان، کاشت پایه، پیوند استخوان)، از بیحسی موضعی قوی استفاده میشود و شما نباید درد احساس کنید، فقط فشار و حرکت ابزارها را حس میکنید.
- بعد از جراحی، ممکن است درد خفیف تا متوسط، تورم و کبودی داشته باشید که معمولا با مسکن و یخدرمانی قابل کنترل است و در چند روز اول بیشترین شدت را دارد.
- بسیاری از بیماران، درد بعد از ایمپلنت را کمتر از درد عصبکشی یا کشیدن دندان دشوار توصیف میکنند.
اگر درد شدید، خونریزی غیرمعمول، بوی بد یا ترشح چرکی مشاهده کردید، حتما باید در اولین فرصت به دندانپزشک مراجعه کنید تا از عفونت یا مشکل احتمالی جلوگیری شود.
مراقبتهای مهم بعد از ایمپلنت برای افزایش عمر درمان
ایمپلنت دندان درمانی ماندگار است، اما ماندگاری بالای آن به رعایت مراقبتهای بعدی وابسته است. مهمترین نکات عبارتاند از:
- رعایت دقیق بهداشت دهان: مسواک منظم، نخ دندان، استفاده از دهانشویه در صورت توصیه دندانپزشک
- پرهیز از جویدن مواد بسیار سفت (یخ، تهظرف، آجیل خیلی سفت و …) روی ایمپلنت
- ترک یا کاهش شدید مصرف سیگار و قلیان؛ چون مهمترین دشمن جوش خوردن ایمپلنت و سلامت لثه است.
- ویزیتهای دورهای برای چک کردن وضعیت لثه و ایمپلنت
- در صورت دندانقروچه، استفاده از نایتگارد (محافظ شبانه) طبق توصیه دندانپزشک
برای اطلاعات بیشتر در مورد نگهداری صحیح، مطالعه مقاله اهمیت نگهداری ایمپلنت دندان در وبسایت کلینیک دُردیس پیشنهاد میشود.
سوالات متداول
بهطور خلاصه، مراحل ایمپلنت شامل: مشاوره و معاینه اولیه، تصویربرداری و طراحی طرح درمان، درمانهای مقدماتی (مثل کشیدن دندان و پیوند استخوان در صورت نیاز)، جراحی کاشت پایه تیتانیومی، دوره جوش خوردن پایه با استخوان، نصب هیلینگ کپ و اباتمنت، قالبگیری و در نهایت نصب روکش دائمی است.
مدت زمان درمان برای هر فرد متفاوت است، اما در روش کلاسیک معمولا از چند ماه تا نزدیک به یک سال (در صورت نیاز به پیوند استخوان گسترده) ممکن است طول بکشد. در روشهای ایمپلنت فوری، مراحل جراحی و نصب روکش موقت در زمان کوتاهتری انجام میشود، اما برای جوش خوردن کامل ایمپلنت با استخوان همچنان چند ماه زمان لازم است.
برای اغلب افراد، جراحی کاشت پایه ایمپلنت از نظر ذهنی سختترین مرحله بهنظر میرسد، چون تهاجمیترین بخش درمان است. اما با بیحسی مناسب، حین جراحی درد احساس نمیشود و بیشتر ناراحتیها مربوط به چند روز بعد از عمل است که قابل کنترل است.