عصب کشی دندان (درمان ریشه) یکی از مهم‌ترین و نجات‌بخش‌ترین درمان‌های دندانپزشکی است؛ درمانی که در بسیاری از موارد، مرز بین حفظ دندان و کشیدن آن است. اگر دچار دندان‌درد شدید، حساسیت طولانی به سرما و گرما، یا ورم لثه کنار یک دندان شده‌اید، ممکن است زمان عصب کشی رسیده باشد. اگر به دنبال بهترین دندانپزشک عصب کشی غرب تهران هستید، تا پایان این مطلب با ما همراه باشید تا با بهترین دندانپزشک عصب کشی غرب تهران آشنا شوید.

در این راهنمای کامل، به زبانی ساده توضیح می‌دهیم:

• عصب کشی دندان چیست و چرا انجام می‌شود
• بهترین دندانپزشک عصب کشی غرب تهران چگونه پیدا کنیم؟
• علائم نیاز به عصب کشی
• مراحل انجام عصب کشی در مطب
• مدت زمان و میزان درد عصب کشی
• مراقبت‌های بعد از درمان و نکات ماندگاری
• تفاوت عصب کشی با کشیدن دندان
• عوارض احتمالی و درمان مجدد

خلاصه‌ای از مهم‌ترین نکات عصب کشی

موضوع	توضیح کوتاه
تعریف عصب کشی	تخلیه پالپ (عصب و رگ‌های خونی داخل دندان)، تمیز و ضدعفونی کردن کانال‌ها و پر کردن آن‌ها برای حفظ دندان
زمان نیاز به عصب کشی	پوسیدگی عمیق، درد شدید و خودبه‌خود، حساسیت طولانی به سرما و گرما، آبسه و ورم لثه کنار دندان
مدت زمان درمان	حدود ۳۰ تا ۹۰ دقیقه، بسته به تعداد ریشه و پیچیدگی دندان؛ معمولاً در ۱ تا ۲ جلسه
آیا عصب کشی درد دارد؟	با بی‌حسی موضعی، در حین کار نباید دردی حس شود؛ ممکن است ۲–۳ روز بعد از درمان کمی حساسیت و درد خفیف وجود داشته باشد
مراقبت‌های مهم بعد از درمان	جویدن نکردن روی دندان تا زمان ترمیم یا روکش، مصرف منظم داروها، رعایت بهداشت دهان و پیگیری معاینات
چرا روکش مهم است؟	دندان عصب کشی شده شکننده‌تر می‌شود؛ روکش به افزایش استحکام و جلوگیری از شکستگی کمک می‌کند
ماندگاری دندان عصب کشی شده	در صورت درمان صحیح و مراقبت مناسب، می‌تواند سال‌ها (حتی مادام‌العمر) در دهان باقی بماند
خطرات عصب کشی نکردن	گسترش عفونت، تشکیل کیست، تحلیل استخوان، آبسه شدید و در نهایت از دست دادن دندان

عصب کشی دندان چیست و دقیقاً چه کاری انجام می‌شود؟

در مرکز هر دندان محفظه‌ای وجود دارد که به آن پالپ می‌گویند؛ پالپ حاوی عصب‌ها، رگ‌های خونی و بافت همبند است و در رشد دندان نقش دارد. وقتی پوسیدگی یا آسیب، تا این بخش پیش می‌رود، پالپ ملتهب یا عفونی می‌شود و درد شدید ایجاد می‌کند.

عصب کشی یا درمان ریشه در واقع فرآیندی است که طی آن:

• پالپ ملتهب یا عفونی از داخل دندان و ریشه خارج می‌شود،
• کانال‌های ریشه با ابزارهای ظریف تمیز و ضدعفونی می‌شوند،
• فضای خالی داخل ریشه با موادی مثل گوتاپرکا و سیلر مخصوص پر و مهر و موم می‌گردد،
• در نهایت تاج دندان با ترمیم (پرکردگی) یا روکش بازسازی می‌شود.

با این کار، منبع عفونت حذف می‌شود، درد از بین می‌رود و دندان شما به جای کشیده شدن، سال‌ها قابل استفاده خواهد بود.

بهترین دندانپزشک عصب کشی غرب تهران

برای انتخاب بهترین دندانپزشک عصب کشی در غرب تهران باید به ترکیبی از مهارت، تجربه، تجهیزات پیشرفته و دقت در تشخیص توجه کرد. در این میان، کلینیک دردیس با بهره‌گیری از دندانپزشکان باتجربه در درمان‌های اندودنتیک، سیستم‌های تصویربرداری دیجیتال و تکنیک‌های نوین عصب‌کشی، یکی از مطمئن‌ترین مراکز درمان ریشه در غرب تهران شناخته می‌شود. تمرکز این کلینیک بر درمان دقیق، کاهش درد بیمار، و حفظ حداکثری ساختار دندان باعث شده بسیاری از بیماران آن را به‌عنوان گزینه‌ای قابل‌اعتماد برای عصب‌کشی انتخاب کنند.

چه زمانی به عصب کشی دندان نیاز دارید؟ (مهم‌ترین علائم)

همیشه پوسیدگی دندان از مراحل سطحی شروع می‌شود و اگر به موقع درمان (پر کردن ساده) انجام نشود، به تدریج به پالپ می‌رسد و نیاز به عصب کشی پیدا می‌کنید. علائم شایع عبارت‌اند از:

۱. درد شدید و خودبه‌خود

دردی که:

• بدون جویدن و خوردن هم شروع می‌شود،
• شب‌ها شدت می‌گیرد،
• گاهی به گوش، فک یا شقیقه می‌زند،
• با مسکن‌های معمولی به سختی آرام می‌شود.

۲. حساسیت طولانی به سرما و گرما

اگر هنگام خوردن نوشیدنی سرد یا گرم، دندان شما برای چند ثانیه درد می‌گیرد و قطع می‌شود، معمولاً پوسیدگی سطحی است. اما اگر:

• درد شدید باشد و بیشتر از چند دقیقه طول بکشد،
• حتی بعد از کنار رفتن عامل سرد یا گرم ادامه پیدا کند،

این وضعیت می‌تواند نشانه آسیب جدی‌تر پالپ و نیاز به عصب کشی باشد.

۳. درد هنگام جویدن یا فشار

درد تیرکشنده یا فشاری هنگام گاز گرفتن و جویدن روی دندان، به‌خصوص اگر با ضربه زدن به دندان (تَق‌تَق با قاشق یا انگشت) تشدید شود، می‌تواند نشانه التهاب ریشه یا بافت اطراف ریشه باشد.

۴. ورم، آبسه یا خروج چرک

اگر کنار دندان متورم شده باشد، یا روی لثه نقطه‌ای شبیه جوش ظاهر شود که گاهی از آن مایع بدبو خارج می‌شود، به احتمال زیاد:

• عفونت از داخل دندان به نوک ریشه و استخوان رسیده است،
• و نیاز فوری به درمان ریشه و تخلیه عفونت دارید.

۵. تغییر رنگ دندان

دندانی که به مرور:

• تیره، خاکستری یا قهوه‌ای شده،
• و معمولاً سابقه ضربه یا پوسیدگی عمیق دارد،

ممکن است پالپ آن مرده باشد و نیاز به عصب کشی و گاهی درمان‌های تکمیلی (مثل بلیچینگ داخلی) داشته باشد.

۶. شکستگی یا ترک عمیق دندان

ضربه به دندان، شکستگی وسیع یا ترک عمقی می‌تواند پالپ را در معرض میکروب‌ها قرار دهد و در مدت کوتاهی باعث التهاب و عفونت شود. در این موارد، دندانپزشک بعد از معاینه و عکس‌برداری تصمیم می‌گیرد که آیا عصب کشی لازم است یا خیر.

مراحل عصب کشی دندان در مطب، قدم به قدم

برای بسیاری از افراد، دانستن دقیق مراحل عصب کشی، ترس و اضطراب را به میزان زیادی کم می‌کند. به طور کلی درمان ریشه در چند مرحله اصلی انجام می‌شود:

۱. معاینه، تشخیص و عکس‌برداری

در اولین قدم، دندانپزشک:

• دندان‌ها و لثه را معاینه می‌کند،
• با تست سرما، ضربه و گاهی الکتریکی، وضعیت عصب را بررسی می‌کند،
• و با عکس رادیوگرافی (پری‌آپیکال یا پانورامیک) عمق پوسیدگی، تعداد ریشه‌ها و وجود کیست یا آبسه را می‌سنجد.

اگر عفونت شدید باشد، ممکن است قبل از شروع عصب کشی، برای چند روز آنتی‌بیوتیک تجویز شود تا ورم و درد حاد کنترل شود.

۲. بی‌حسی موضعی و ایزوله کردن دندان

برخلاف تصور رایج، عصب کشی با بی‌حسی کامل انجام می‌شود و در حین کار نباید دردی احساس کنید.

1. تزریق بی‌حسی در کنار دندان انجام می‌شود؛ بعد از حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه، دندان و لثه بی‌حس می‌شوند.
2. برای جلوگیری از ورود بزاق و میکروب‌ها به داخل دندان، معمولاً از یک ورقه لاستیکی مخصوص به نام رابر دم استفاده می‌شود که دندان تحت درمان را از محیط دهان جدا می‌کند.

۳. ایجاد دسترسی به پالپ و تخلیه عصب

در این مرحله:

• دندانپزشک با توربین (دریل دندان) سوراخی کوچک روی تاج دندان (سطح جونده یا پشت دندان جلو) ایجاد می‌کند.
• مواد پوسیده و پرکردگی‌های قدیمی برداشته می‌شوند تا به محفظه پالپ برسد.
• سپس با ابزارهای ظریف مخصوص (فایل‌ها)، پالپ ملتهب یا مرده از داخل ریشه تخلیه می‌شود.

پس از تخلیه پالپ، دندان دیگر حسی نسبت به درد نخواهد داشت، چون عصب آن خارج شده است.

۴. تمیز کردن، شکل‌دهی و ضدعفونی کانال‌ها

این مرحله، مهم‌ترین قسمت درمان ریشه است و کیفیت آن روی موفقیت بلندمدت درمان تأثیر مستقیم دارد.

• فایل‌های دستی یا روتاری (چرخشی) با اندازه‌های مختلف داخل کانال‌ها حرکت داده می‌شوند تا تمام دیواره‌های ریشه تمیز و کمی گشاد شود.
• هم‌زمان، کانال‌ها با محلول‌های ضدعفونی‌کننده (مثل هیپوکلریت سدیم) شست‌وشو داده می‌شوند تا میکروب‌ها و بقایای بافتی از بین بروند.
• طول ریشه با کمک دستگاه تعیین طول ریشه یا عکس رادیوگرافی اندازه‌گیری می‌شود تا درمان دقیقاً تا نزدیکی نوک ریشه انجام شود.

۵. خشک کردن و پر کردن کانال‌های ریشه

پس از اطمینان از تمیزی و شکل مناسب کانال‌ها:

• کانال‌ها با سَری‌های نازک (کاغذی) خشک می‌شوند،
• سپس با ماده‌ای لاستیکی‌شکل به نام گوتاپرکا و خمیر چسباننده (سیلر) پر می‌شوند،
• پر کردن باید تا نزدیکی نوک ریشه و به‌طور یکنواخت انجام شود تا راهی برای ورود مجدد باکتری‌ها باقی نماند.

۶. ترمیم تاج دندان (پرکردگی یا روکش)

پس از پایان عصب کشی، سوراخ روی تاج دندان با یک پرکردگی موقت یا دائمی بسته می‌شود. در بسیاری از دندان‌ها، به‌خصوص دندان‌های عقبی، توصیه می‌شود بعد از مدتی روی دندان روکش دندان گذاشته شود تا:

• استحکام دندان بیشتر شود،
• از شکستن دیواره‌های نازک باقی‌مانده جلوگیری شود،
• و مهر و موم بهتری در برابر نفوذ میکروب‌ها ایجاد شود.

مراحل عصب کشی به صورت خلاصه و شماره‌گذاری شده

1. معاینه و عکس‌برداری
2. تجویز دارو در صورت وجود عفونت شدید
3. بی‌حسی موضعی و ایزوله کردن دندان با رابر دم
4. ایجاد سوراخ روی تاج و دسترسی به پالپ
5. تخلیه پالپ عفونی و تمیز کردن اولیه
6. شکل‌دهی و شست‌وشوی دقیق کانال‌ها
7. خشک کردن و پر کردن کانال با گوتاپرکا و سیلر
8. بستن سوراخ تاج با پرکردگی موقت یا دائمی
9. در صورت نیاز، ساخت و نصب روکش دندان

عصب کشی دندان چقدر طول می‌کشد؟

مدت زمان عصب کشی به چند عامل بستگی دارد:

• نوع دندان: دندان‌های جلو و نیش معمولاً یک ریشه و یک کانال دارند، در نتیجه درمان آن‌ها ساده‌تر و کوتاه‌تر است. دندان‌های آسیای کوچک و بزرگ دو تا چهار ریشه و کانال دارند و زمان بیشتری می‌برند.
• وجود عفونت شدید یا درمان قبلی: اگر عفونت وسیع باشد یا دندان قبلاً عصب کشی شده و اکنون نیاز به درمان مجدد داشته باشد، کار پیچیده‌تر و طولانی‌تر است.
• تجهیزات و تجربه دندانپزشک: استفاده از دستگاه‌های روتاری، تعیین طول ریشه الکترونیکی و میکروسکوپ می‌تواند سرعت و دقت درمان را بالا ببرد.

به طور معمول، هر جلسه عصب کشی بین ۳۰ تا ۹۰ دقیقه طول می‌کشد و در بسیاری از موارد در یک جلسه به پایان می‌رسد. در موارد عفونت شدید یا ساختار ریشه پیچیده، ممکن است درمان در دو جلسه انجام شود.

آیا عصب کشی دندان درد دارد؟ واقعیت را بدانید

ترس از درد، شایع‌ترین علت به تعویق انداختن عصب کشی است؛ در حالی که:

• درد اصلی مربوط به پالپ ملتهب و عفونی است، نه خود عصب کشی،
• با بی‌حسی موضعی مناسب، در حین درمان نباید دردی احساس کنید،
• پس از پایان کار، ممکن است ۲ تا ۳ روز کمی درد یا فشار هنگام جویدن وجود داشته باشد که با مسکن ساده کنترل می‌شود.

اگر در حین درمان احساس درد کردید، حتماً به دندانپزشک اطلاع دهید تا بی‌حسی اضافه شود. تجربه نشان می‌دهد اکثر بیماران بعد از عصب کشی می‌گویند «آن‌قدرها هم که فکر می‌کردم سخت و دردناک نبود».

مراقبت های بعد از عصب کشی دندان

مراقبت صحیح بعد از درمان ریشه، هم به کاهش درد و التهاب کمک می‌کند و هم ماندگاری دندان را افزایش می‌دهد. مهم‌ترین نکات عبارت‌اند از:

۱. مراقبت در ساعات و روزهای اول

• تا زمانی که اثر بی‌حسی از بین نرفته، چیزی نخورید تا به اشتباه زبان یا گونه را گاز نگیرید.
• تا تکمیل ترمیم یا روکش، روی دندان درمان‌شده جویدن نکنید، به‌ویژه غذاهای سفت مانند آجیل، یخ، ته‌دیگ و …
• مسکن‌های تجویزشده را طبق دستور مصرف کنید و از کم یا زیاد کردن خودسرانه دوز دارو بپرهیزید.
• در صورت تجویز آنتی‌بیوتیک، دوره دارو را کامل کنید، حتی اگر دردتان زودتر خوب شد.

۲. بهداشت دهان و دندان

• مسواک زدن منظم (حداقل دو بار در روز) را ادامه دهید؛ در ناحیه درمان، به آرامی مسواک بزنید.
• یک بار در روز از نخ دندان استفاده کنید تا پلاک بین دندانی حذف شود.
• در صورت توصیه دندانپزشک، از دهانشویه مناسب استفاده کنید. (برای آشنایی با دهانشویه‌ها می‌توانید مقاله استفاده از دهانشویه را بخوانید.)

۳. پیگیری و ترمیم نهایی

• حتماً در زمان تعیین شده برای پرکردگی دائمی یا روکش به دندانپزشک مراجعه کنید.
• رها کردن دندان با پانسمان موقت برای مدت طولانی می‌تواند باعث شکستگی یا آلودگی مجدد کانال‌ها شود.
• اگر چند هفته بعد از درمان، هنوز هنگام جویدن احساس درد دارید، حتماً موضوع را با دندانپزشک در میان بگذارید.

۴. چه زمانی فوراً به دندانپزشک مراجعه کنیم؟

• درد شدید که با مسکن هم کنترل نمی‌شود،
• ورم شدید صورت یا لثه،
• تب، بی‌حالی یا خروج چرک از لثه،
• شکستن ناگهانی دندان عصب کشی شده.

عصب کشی بهتر است یا کشیدن دندان؟

این سؤال برای بسیاری از بیماران مطرح است، مخصوصاً زمانی که دندان خیلی خراب به نظر می‌رسد.

مزایای عصب کشی و حفظ دندان

• حفظ دندان طبیعی و عملکرد بهتر در جویدن
• جلوگیری از جابه‌جایی دندان‌های مجاور و مشکلات ارتودنسی دندان در آینده
• حفظ استخوان فک در ناحیه دندان
• زیبایی بهتر لبخند نسبت به جای خالی دندان یا پروتز موقت

چه زمانی کشیدن دندان ترجیح داده می‌شود؟

در موارد زیر، ممکن است کشیدن دندان گزینه منطقی‌تری باشد:

• تخریب شدید تاج و ریشه به حدی که امکان ترمیم مناسب وجود نداشته باشد،
• شکستگی عمودی ریشه (کرک طولی که تا زیر استخوان ادامه پیدا می‌کند)،
• تحلیل شدید استخوان یا مشکلات پیشرفته لثه در آن ناحیه،
• دندان نهفته یا با موقعیت بسیار نامناسب.

بعد از کشیدن دندان، برای جلوگیری از تحلیل استخوان و به‌هم‌خوردن نظم دندان‌ها، معمولاً توصیه می‌شود جای خالی با ایمپلنت دندان در سعادت آباد یا پروتز مناسب پر شود.

عوارض احتمالی عصب کشی و درمان مجدد

اگر عصب کشی توسط دندانپزشک باتجربه و با رعایت اصول انجام شود، میزان موفقیت آن بسیار بالاست. با این حال، مانند هر درمان دیگری، احتمال بروز برخی مشکلات وجود دارد:

• باقی ماندن باکتری: اگر کانال‌ها به طور کامل تمیز یا پر نشده باشند، احتمال عود عفونت وجود دارد.
• کانال‌های فرعی یا اضافی تشخیص داده‌نشده: برخی دندان‌ها کانال‌های ریز و پیچیده دارند که ممکن است نادیده بمانند.
• شکستگی ابزار داخل کانال: بسیار نادر است و بسته به موقعیت، گاهی بدون مشکل باقی می‌ماند یا نیاز به مداخله دارد.
• ترک یا شکستگی دندان: به‌خصوص اگر دندان ضعیف شده و روکش نشده باشد.

در صورت عود عفونت یا درد مزمن بعد از مدتی، ممکن است نیاز به درمان ریشه مجدد یا در برخی موارد ن罕، جراحی انتهای ریشه (اپیکو) باشد. در این موارد دندانپزشک پس از معاینه و بررسی عکس، بهترین گزینه را پیشنهاد می‌کند.

ماندگاری دندان عصب کشی شده چقدر است؟

اگر:

• عصب کشی با دقت و اصولی انجام شده باشد،
• ترمیم نهایی و روکش (در صورت نیاز) به موقع انجام شود،
• بهداشت دهان به خوبی رعایت شود،
• و مراجعات دوره‌ای برای معاینه انجام گیرد،

دندان عصب کشی شده می‌تواند سال‌ها و حتی تا پایان عمر در دهان باقی بماند. در مقابل، بی‌توجهی به این موارد می‌تواند منجر به شکستگی یا عفونت مجدد و در نهایت از دست دادن دندان شود.

آیا عصب کشی دندان در بارداری بی‌خطر است؟

در دوران بارداری، به‌ویژه به دلیل تغییرات هورمونی، احتمال التهاب لثه و دندان‌درد افزایش می‌یابد. اصول کلی این است:

• عصب کشی در صورت نیاز و با نظر دندانپزشک و متخصص زنان قابل انجام است.
• سه‌ماهه دوم بارداری (از هفته ۱۳ تا ۲۸) معمولاً بهترین زمان برای انجام درمان‌های دندانپزشکی ضروری، از جمله عصب کشی است.
• نوع داروها، بی‌حسی و حتی زمان و نوع رادیوگرافی با احتیاط و مطابق پروتکل‌های بارداری انتخاب می‌شود.

به یاد داشته باشید که رها کردن دندان عفونی بدون درمان، می‌تواند برای سلامتی مادر و جنین خطرناک‌تر از خود عصب کشی باشد.

سوالات متداول