فهرست مطالب
- 1 شل شدن ایمپلنت دندان علت و درمان
- 2 علائم شل شدن ایمپلنت که نباید نادیده بگیرید
- 3 در لحظهای که متوجه شل شدن ایمپلنت شدید چه کار کنید؟ (اقدامات فوری)
- 4 علت شل شدن ایمپلنت دندان چیست؟ (به زبان ساده)
- 5 چه کسانی بیشتر در معرض شل شدن ایمپلنت هستند؟
- 6 تشخیص دقیق علت شل شدن ایمپلنت در مطب چگونه انجام میشود؟
- 7 درمان شل شدن ایمپلنت دندان (بسته به محل مشکل)
- 8 اگر شل شدن ایمپلنت را درمان نکنیم چه میشود؟
- 9 پیشگیری از شل شدن ایمپلنت؛ کاری که از درمان مهمتر است
- 10 چه زمانی باید فوراً مراجعه کنیم؟ (علامتهای اورژانسی)
- 11 چه زمانی «سفت کردن» کافی است و چه زمانی باید درمان جدیتر انجام شود؟
- 12 برای بررسی و درمان تخصصی ایمپلنت در تهران
- 13 سوالات متداول
شل شدن ایمپلنت دندان علت و درمان
ایمپلنت دندان قرار است مثل یک «ریشه مصنوعی» محکم داخل استخوان فک ثابت بماند. برخلاف دندان طبیعی که به کمک رباطهای اطراف ریشه اندکی انعطاف و حرکت بسیار جزئی دارد، ایمپلنت بعد از جوش خوردن به استخوان (اُسئواینتگریشن) نباید حرکت کند. بنابراین اگر هر نوع لق شدن، صدای کلیک، جابهجایی هنگام جویدن یا حس «بالا و پایین شدن» را تجربه میکنید، موضوع را جدی بگیرید.
نکته مهم این است که هر «شل شدن» به معنی شکست کامل ایمپلنت نیست. گاهی فقط روکش یا پیچ رابط شل شده و با یک اقدام ساده مثل باز کردن روکش، تمیزکاری و سفت شدن با ابزار گشتاور استاندارد اصلاح میشود. اما در برخی موارد، شل شدن نشانه عفونت اطراف ایمپلنت (پری ایمپلنتیت) یا تحلیل استخوان است که هرچه دیرتر رسیدگی شود، درمان سختتر و پرهزینهتر میشود.
ایمپلنت دقیقاً کدام قسمت ممکن است شل شود؟
برای اینکه درمان را درست بفهمیم، بهتر است اجزای ایمپلنت را ساده بشناسیم:
- پایه/فیکسچر: قسمت تیتانیومی که داخل استخوان فک قرار میگیرد.
- اباتمنت: قطعه رابط بین پایه و روکش.
- روکش (تاج): بخش قابل مشاهده که شبیه دندان است (پیچی یا چسبی).
شل شدن ممکن است در هر کدام از این بخشها رخ دهد و درمان هرکدام متفاوت است. به همین دلیل «خوددرمانی» یا دستکاری با زبان و انگشت میتواند مشکل را بدتر کند.
جدول سریع تشخیص اولیه شل شدن ایمپلنت (در خانه)
| چیزی که حس میکنید | احتمالاً کدام بخش مشکل دارد؟ | شدت خطر | اقدام درست شما |
|---|---|---|---|
| فقط روکش لق است، درد ندارید | شل شدن روکش یا پیچ روکش/سیمان | کم تا متوسط | با آن سمت نجوید و سریع وقت ویزیت بگیرید |
| هنگام جویدن صدای کلیک میآید | شل شدن اباتمنت یا پیچها | متوسط | فوراً مراجعه کنید تا از شکست قطعات جلوگیری شود |
| لقی همراه با درد، التهاب یا خونریزی لثه | التهاب/عفونت اطراف ایمپلنت، تحلیل استخوان | بالا | مراجعه فوری (اورژانسی) |
| بوی بد یا طعم بد اطراف ایمپلنت | تجمع پلاک، التهاب لثه یا پری ایمپلنتیت | متوسط تا بالا | تمیزکاری ملایم + مراجعه برای بررسی |
| لقی خیلی واضح، حس میکنید «کل ایمپلنت» حرکت میکند | شل شدن فیکسچر/عدم جوش خوردن یا تحلیل شدید استخوان | خیلی بالا | از دستکاری خودداری و سریع به دندانپزشک مراجعه کنید |
| لقی بعد از ضربه/تصادف | آسیب به روکش، اباتمنت یا حتی استخوان | متوسط تا بالا | در اولین فرصت معاینه و تصویربرداری |
علائم شل شدن ایمپلنت که نباید نادیده بگیرید
بعضی علائم واضح هستند و بعضی تدریجی و آرام پیش میروند. اگر یکی از موارد زیر را دارید، بهتر است معطل نکنید:
- حس حرکت ایمپلنت یا روکش هنگام غذا خوردن
- درد یا فشار غیرعادی در ناحیه ایمپلنت (بهخصوص هنگام گاز گرفتن)
- تورم، قرمزی یا خونریزی لثه اطراف ایمپلنت
- تغییر در نحوه «جفت شدن» دندانها روی هم (احساس بلند بودن روکش)
- بوی بد دهان یا طعم بد اطراف ایمپلنت
- فاصله افتادن بین روکش و لثه یا گیر غذایی مداوم
گاهی هم بیمار میگوید «دندانم مثل قبل محکم نیست» یا «حس غریبه بودن دارم». اینها هم میتواند علامت اولیه مشکل باشد.
در لحظهای که متوجه شل شدن ایمپلنت شدید چه کار کنید؟ (اقدامات فوری)
مهمترین بخش درمان، کارهایی است که نباید انجام دهید؛ چون بسیاری از آسیبها به خاطر دستکاری بیمار رخ میدهد.
- ایمپلنت یا روکش را با زبان/انگشت تکان ندهید تا ببینید «چقدر لق است»؛ این کار میتواند شل شدن را بیشتر کند یا پیچها را خراب کند.
- با سمت ایمپلنت غذا نجوید و تا زمان ویزیت، غذاهای نرمتر انتخاب کنید.
- اگر درد و تورم دارید، کمپرس سرد روی گونه (نه مستقیم روی پوست) میتواند کمک کند.
- دهان را با آب نمک ولرم به آرامی شستشو دهید (بدون غرغره شدید)، مخصوصاً اگر لثه ملتهب است.
- در اولین فرصت برای معاینه اقدام کنید؛ چون هرچه زودتر بررسی شود، احتمال حفظ ایمپلنت بیشتر است.
علت شل شدن ایمپلنت دندان چیست؟ (به زبان ساده)
علتها را میتوان به دو دسته کلی تقسیم کرد: مشکلات مکانیکی (شل شدن پیچها، روکش، طراحی پروتز) و مشکلات بیولوژیک (عفونت، تحلیل استخوان، عدم جوش خوردن).
۱) شل شدن روکش ایمپلنت (شایعترین حالت)
در بسیاری از موارد، پایه داخل استخوان ثابت است اما روکش به یکی از این دلایل لق میشود:
- شل شدن پیچ روکش در روکشهای پیچی
- ضعیف شدن یا شسته شدن سیمان در روکشهای چسبی
- طراحی نامناسب روکش که نیروهای جویدن را بد توزیع کرده
- دندانقروچه یا فشار زیاد هنگام جویدن
خبر خوب این است که اگر مشکل فقط روکش باشد، معمولاً درمان سادهتر و سریعتر است.
۲) شل شدن اباتمنت یا پیچ اباتمنت
اباتمنت مثل «اتصالدهنده» است. اگر شل شود ممکن است صدای کلیک، لق شدن محسوس و حتی گیر غذایی ایجاد شود. دلایل رایج:
- گشتاور ناکافی هنگام بستن پیچ (سفت کردن غیر استاندارد)
- فشار خارج از محور (مثلاً روکش بلند، تماسهای نادرست دندانی)
- دندانقروچه درماننشده
- استفاده از قطعات ناسازگار یا غیر دقیق
۳) شل شدن «خودِ پایه ایمپلنت» داخل استخوان (حالت جدی)
اگر فیکسچر داخل استخوان حرکت کند، معمولاً مسئله جدیتر است. علتهای مهم:
- عدم جوش خوردن ایمپلنت با استخوان (عدم ادغام استخوانی)
- پری ایمپلنتیت (التهاب/عفونت اطراف ایمپلنت که باعث تحلیل استخوان میشود)
- کیفیت یا حجم ناکافی استخوان (یا تحلیل استخوان در طول زمان)
- فشار زودهنگام به ایمپلنت تازه کاشتهشده (جویدن غذای سفت، پروتز موقت نامناسب)
- مصرف سیگار/قلیان و عوامل کُندکننده ترمیم
- بیماریهای زمینهای کنترلنشده مثل دیابت
۴) ضربه و فشارهای غیرعادی
تصادف، ضربه ورزشی، گاز گرفتن جسم سخت، یا حتی عادتهایی مثل شکستن تخمه/یخ میتواند باعث شل شدن روکش یا قطعات داخلی شود. اگر ضربه خوردهاید، حتی اگر درد کم است، بهتر است برای بررسی به دندانپزشک مراجعه کنید.
۵) بهداشت ضعیف و بیماریهای لثه اطراف ایمپلنت
ایمپلنت هم مثل دندان طبیعی به مراقبت نیاز دارد. تجمع پلاک و جرم اطراف ایمپلنت میتواند التهاب ایجاد کند و در صورت پیشرفت، به تحلیل استخوان برسد. برای آشنایی با نشانهها و انواع مشکلات لثه، مطالعه صفحه بیماری های لثه میتواند به شما دید خوبی بدهد.
چه کسانی بیشتر در معرض شل شدن ایمپلنت هستند؟
هر کسی ممکن است دچار این مشکل شود، اما احتمال در گروههای زیر بالاتر است:
- افرادی که سیگار یا قلیان مصرف میکنند
- کسانی که دیابت کنترلنشده یا مشکلات سیستم ایمنی دارند
- افرادی با دندانقروچه یا فشارهای شدید عضلات فک
- کسانی که بهداشت دهان ضعیف دارند یا مراجعات دورهای را جدی نمیگیرند
- افرادی که از ایمپلنت برای تحمل نیروهای سنگین (مثل چند واحد روی یک پایه نامناسب) استفاده میکنند
تشخیص دقیق علت شل شدن ایمپلنت در مطب چگونه انجام میشود؟
تشخیص درست یعنی نصف درمان. دندانپزشک معمولاً این مراحل را انجام میدهد:
- معاینه بالینی: بررسی حرکت روکش، وضعیت لثه، خونریزی، بوی بد و تماسهای دندانی.
- بررسی اینکه کدام قسمت لق است: آیا فقط روکش حرکت میکند یا کل مجموعه؟
- تصویربرداری (رادیوگرافی/عکس): برای بررسی استخوان اطراف ایمپلنت و وضعیت قطعات.
- ارزیابی اکلوژن (نحوه برخورد دندانها): خیلی وقتها تماس نادرست باعث شل شدن پیچها میشود.
- بررسی علائم عفونت: ترشح، تورم، پاکت اطراف ایمپلنت و…
هدف این است که مشخص شود مشکل «مکانیکی» است یا «بیولوژیک». درمان این دو کاملاً فرق دارد.
درمان شل شدن ایمپلنت دندان (بسته به محل مشکل)
درمان همیشه باید علتمحور باشد. یعنی تا نفهمیم کدام بخش و چرا شل شده، نباید صرفاً سفت کنیم یا روکش را بچسبانیم.
درمان لق شدن روکش ایمپلنت
اگر پایه ثابت باشد، درمان معمولاً یکی از این موارد است:
- باز کردن روکش (در نوع پیچی) و سفت کردن پیچ با گشتاور استاندارد
- تمیزکاری و چسباندن مجدد روکش (در نوع چسبی) بعد از حذف سیمان قدیمی
- اگر روکش ترک خورده یا بدطراحی باشد: ساخت روکش جدید
- اصلاح تماسهای دندانی برای کاهش فشار
نکته: چسباندن خودسرانه با چسبهای خانگی یا «چسب قطرهای» میتواند به لثه آسیب بزند و بعداً جدا کردن روکش را خیلی سخت و پرخطر کند.
درمان شل شدن اباتمنت
در این حالت معمولاً روکش برداشته میشود، پیچ اباتمنت بررسی میگردد و اقدامات زیر ممکن است انجام شود:
- سفت کردن اصولی پیچ با ابزار مخصوص
- تعویض پیچ یا خود اباتمنت اگر آسیب دیده باشد
- اصلاح اکلوژن و طراحی روکش برای توزیع درست نیرو
- در صورت دندانقروچه: توصیه به نایتگارد (محافظ شب)
اگر این مرحله دیر انجام شود، ممکن است شل شدن تکراری باعث آسیب به رزوهها یا شکست قطعه شود.
درمان شل شدن پایه ایمپلنت (فیکسچر) داخل استخوان
اگر پایه حرکت داشته باشد، معمولاً پای «استخوان و لثه» در میان است. درمانها بسته به شرایط میتواند شامل:
- کنترل عفونت و التهاب اطراف ایمپلنت (تمیزکاری حرفهای + درمانهای لازم)
- در موارد تحلیل استخوان: اقدامات بازسازی استخوان/پیوند استخوان طبق نظر پزشک
- اگر ایمپلنت جوش نخورده یا تحلیل شدید باشد: خارج کردن ایمپلنت، درمان بافت و در صورت امکان کاشت مجدد در زمان مناسب
در این مرحله، «سفت کردن» بهتنهایی راهحل نیست؛ چون مشکل از اتصال ایمپلنت به استخوان است، نه از پیچ.
اگر شل شدن ایمپلنت را درمان نکنیم چه میشود؟
به تعویق انداختن درمان میتواند باعث این عوارض شود:
- پیشرفت التهاب و عفونت اطراف ایمپلنت
- تحلیل بیشتر استخوان فک (و سختتر شدن درمان آینده)
- شکست قطعات داخلی (پیچ، اباتمنت یا حتی بدنه ایمپلنت)
- اختلال در جویدن و فشار اضافه به دندانهای کناری
به همین دلیل، شل شدن ایمپلنت را باید یک هشدار جدی دانست؛ حتی اگر درد ندارید.
پیشگیری از شل شدن ایمپلنت؛ کاری که از درمان مهمتر است
بخش زیادی از مشکلات ایمپلنت با مراقبت درست قابل پیشگیری است. این چند نکته ساده اما کلیدی را جدی بگیرید:
بهداشت روزانه مخصوص ایمپلنت
- مسواک حداقل روزی دو بار (ترجیحاً با مسواک نرم)
- تمیز کردن فضای بین دندانها و اطراف ایمپلنت با نخ دندان/ابزار مناسب
- در صورت توصیه دندانپزشک، استفاده درست از دهانشویه (افراط و خودسرانه نه). اگر درباره نوع و روش مصرف سوال دارید، مطلب استفاده از دهانشویه میتواند کمککننده باشد.
چکاپ و جرمگیری/تمیزکاری حرفهای
ویزیتهای دورهای کمک میکند شل شدن پیچها یا علائم اولیه التهاب قبل از جدی شدن تشخیص داده شود. خیلی وقتها با یک تنظیم ساده و تمیزکاری، از درمانهای بزرگتر جلوگیری میشود.
کنترل فشارهای غیرعادی
- اگر دندانقروچه دارید، درمان/کنترل آن را جدی بگیرید
- از جویدن یخ و خوراکیهای بسیار سفت یا عادات مخرب خودداری کنید
- اگر احساس میکنید روکش «بلند» است، همان روزهای اول مراجعه کنید
چه زمانی باید فوراً مراجعه کنیم؟ (علامتهای اورژانسی)
در این شرایط بهتر است مراجعه را عقب نیندازید:
- لقی واضح و حس حرکت کل ایمپلنت
- درد ضرباندار، تورم قابل توجه، ترشح یا تب
- خونریزی مداوم لثه اطراف ایمپلنت
- شل شدن بعد از ضربه
چه زمانی «سفت کردن» کافی است و چه زمانی باید درمان جدیتر انجام شود؟
یک اشتباه رایج این است که فکر کنیم هر لقی با سفت کردن حل میشود. بهطور کلی:
- اگر روکش یا اباتمنت شل شده باشد و استخوان سالم باشد: اغلب با سفت کردن/تعویض قطعه و اصلاح تماسها درمان میشود.
- اگر استخوان اطراف ایمپلنت تحلیل رفته یا عفونت فعال باشد: درمان باید روی کنترل التهاب و حفظ/بازسازی استخوان متمرکز شود و ممکن است نیاز به اقدامات جراحی داشته باشد.
برای بررسی و درمان تخصصی ایمپلنت در تهران
اگر احساس حرکت در ایمپلنت دارید یا روکش افتاده/لق شده است، بهتر است برای معاینه و تشخیص دقیق اقدام کنید. برای آشنایی با خدمت و روند کلی، میتوانید صفحه ایمپلنت دندان در سعادت آباد را ببینید و در صورت نیاز، از طریق صفحه تماس با کلینیک وقت مشاوره رزرو کنید.
سوالات متداول
خیر. بعد از جوش خوردن، ایمپلنت نباید حرکت کند. هر نوع لقی باید بررسی شود، حتی اگر درد ندارید.
تشخیص قطعی با معاینه و عکس است. بهطور کلی اگر فقط روکش لق باشد معمولاً درد و التهاب شدید ندارید؛ اما اگر کل ایمپلنت حرکت کند یا همراه التهاب و خونریزی باشد، احتمال مشکل استخوان/عفونت بیشتر است.
خیر. چسبهای خانگی میتوانند به لثه آسیب بزنند، باعث گیر افتادن باکتریها شوند و درمان بعدی را سخت کنند. روکش باید در مطب، پس از تمیزکاری و بررسی علت، بهصورت اصولی نصب شود.