اگر در آستانۀ ترمیم، روکش، لمینیت یا حتی بلیچینگ دندان هستید، احتمالاً نام رنگهای A1 و B1 را زیاد شنیدهاید. این دو رنگ در سیستم کلاسیک انتخاب رنگ دندان (VITA classical A1–D4) جزو روشنترین انتخابهای «طبیعی» به حساب میآیند و تفاوتهای ظریفی در تهمایه و درخشندگی دارند که در نتیجهٔ نهایی بسیار اثر میگذارند. در این مطلب، با یک نگاه کاملاً عملی و بهروز، هم فلسفۀ نامگذاری و منطق علمی پشت این رنگها را روشن میکنیم، هم تفاوتهای کاربردی A1 و B1 را با مثال و معیارهای انتخاب مرور میکنیم تا تصمیمی دقیق، طبیعی و متناسب با چهرۀ خود بگیرید.
فهرست مطالب
- 1 اول بفهمیم «A» و «B» و «۱» یعنی چه؟
- 2 A1 چیست؟
- 3 B1 چیست؟
- 4 A1 در برابر B1: تفاوتها را دقیق و عملی ببینیم
- 5 چگونه انتخاب کنیم؟
- 6 آیا B1 همیشه بهتر از A1 است؟
- 7 بلیچینگ و نسبت آن با A1/B1 و «Bleach Shades»
- 8 معیارهای تصمیمگیری شخصیسازیشده
- 9 جمعبندی کوتاه و کاربردی
- 10 پرسشهای پرتکرار در مورد تفاوت رنگ A1 و B1
اول بفهمیم «A» و «B» و «۱» یعنی چه؟
راهنمای رنگ کلاسیک VITA (A1–D4) دندانها را ابتدا بر اساس Hue (فام/تهمایه) به چهار گروه اصلی تقسیم میکند و سپس در هر گروه بر اساس Value (روشنی) و Chroma (شدت فام) مرتب مینماید:
- گروه A (A1–A4): تهمایهٔ قرمز-قهوهای
- گروه B (B1–B4): تهمایهٔ قرمز-زرد
- گروه C (C1–C4): تهمایهٔ خاکستری
- گروه D (D2–D4): تهمایهٔ قرمز-خاکستری
در هر گروه، عدد کوچکتر = روشنتر و با افزایش عدد، معمولاً شدت فام (Chroma) بیشتر و روشنایی (Value) کمتر میشود؛ یعنی ۱ روشنترین و ۴ تیرهترین/اشباعتر است.
A1 چیست؟
A1 روشنترین عضو گروه A است؛ پس بسیار روشن اما با تهمایهٔ قرمز-قهوهای نرم. در نگاه بالینی، A1 اغلب طبیعی، ملایم و کمتر «درخشان» از B1 ادراک میشود؛ برای بیمارانی که سفیدیِ طبیعی و بیاغراق میخواهند، هماهنگی خوبی با دندانهای جوان اما غیرسفیدشده دارد. رتبهبندیهای «بر اساس ارزش/Value» معمولاً A1 را دقیقاً بعد از B1 قرار میدهند (یعنی A1 دومین رنگ طبیعیِ روشن در راهنمای کلاسیک است).
کاربردهای رایج A1:
- تطابق با بیمارانی که سفیدی ملایم و طبیعی میخواهند (ترمیمهای قدامی، اینله/آنله، کامپوزیت)؛
- زمانی که رنگ دندانهای مجاور کمی گرم و نه خیلی زرد است؛
- در پروژههای ترمیمی که هدف، یکدستسازی ملایم با حداقل توجه جلبکردن است.
B1 چیست؟
B1 روشنترین عضو گروه B و—در اغلب منابع—روشنترین رنگ طبیعی در سیستم کلاسیک VITA است. تهمایۀ قرمز-زرد آن، در عمل باعث میشود سفیدتر و «درخشانتر» از A1 ادراک شود. بسیاری از کلینیکها وقتی از «طبیعیترین سفیدیِ ممکن پیش از ورود به درجات بلیچ» صحبت میکنند، به B1 اشاره دارند.
کاربردهای رایج B1:
- زمانی که بیمار سفیدیِ چشمگیر اما هنوز طبیعی میخواهد؛
- پس از سفیدکردن (بلیچینگ) که رنگ پایه به محدودهٔ B نزدیک شده است؛
- برای لبخندهایی که در عکس و ویدئو باید روشنتر جلوه کنند (باز هم در چارچوب طبیعی).
نکته مهم: در بسیاری از سیستمها «Bleach shades» فراتر از B1 نیز وجود دارند (مثل BL1، BL2 و …) که دیگر «کاملاً سفید-بلیچ» به حساب میآیند و در مقایسه با B1 مصنوعیتر/نمایشیتر جلوه میکنند.
A1 در برابر B1: تفاوتها را دقیق و عملی ببینیم
- تهمایه (Hue)
- A1: قرمز-قهوهای لطیف → خنثیتر/نرمتر در ادراک
- B1: قرمز-زرد → گرمتر و درخشانتر در ادراک
- روشنایی (Value) و «درخشندگی» ادراکی
- در چیدمان بر اساس Value، B1 معمولاً رتبهٔ اول و A1 رتبهٔ دوم را دارد؛ یعنی B1 کمی روشنتر از A1 است. همین اختلاف کوچک، روی عکسها و ویدئوها اثر محسوس میگذارد.
- «شدت فام (Chroma) و طبیعینمایی
- با افزایش شماره، غالباً Chroma بیشتر/Value کمتر میشود؛ A1 و B1 چون «۱» هستند، Chroma پایین و Value بالا دارند. تفاوت ادراکیِ دو تهمایه (A در برابر B) سبب میشود B1 سفیدتر به نظر برسد و A1 نرمتر/طبیعیتر جلوه کند.
- انطباق با پوست، سفیدی چشم و بافت لثه
- تهمایهٔ B1 ممکن است در تضاد با پوستهای با تهمایهٔ سرد کمی «درخشانتر از حد انتظار» دیده شود؛
- A1 در چهرههایی که کنتراست لب/پوست/سفیدی چشم پایینتر است، یکپارچهتر به نظر میرسد.
- هماهنگی با بلیچینگ
- اگر بلیچینگ انجام دادهاید یا قصد دارید، اغلب B1 همخوانی بهتری با نتیجۀ معمول بلیچینگ دارد. توجه کنید که شِیدهای بلیچ (BL1, BL2, …) از B1 نیز سفیدترند و ظاهری کمتر طبیعی دارند.
جدول مقایسهٔ سریع A1 و B1
| معیار | A1 | B1 |
| گروه (Hue) | A = قرمز-قهوهای | B = قرمز-زرد |
| روشنایی نسبی (Value) | بسیار روشن (رتبهٔ دوم طبیعی) | روشنترین طبیعی |
| حس بصری غالب | طبیعی، ملایم، کمتر «تابناک» | روشن، درخشان، «سفیدتر» در عکس |
| همخوانی با بلیچینگ | قابلقبول، اما کمی ملایمتر | بسیار مناسب؛ نزدیک به نتیجۀ بلیچ |
| ریسک «مصنوعی بهنظررسیدن» | پایینتر | اندکی بالاتر نسبت به A1 (اما هنوز طبیعی) |
| موارد استفادهٔ تیپیک | ترمیمهای قدامی با هدف طبیعینمایی | لبخند روشن و جوان، پس از بلیچ یا برای جلوهٔ بیشتر |
چگونه انتخاب کنیم؟
- نور و پسزمینهٔ خنثی: زیر نور روز یا نور کلینیکی با دمای رنگ مناسب، با پسزمینهٔ خنثی به رنگ نگاه کنید.
- زمان کوتاه مشاهده: چشم انسان سریع خسته میشود؛ چند نگاه کوتاهِ چندثانیهای بهتر از凝نگری طولانی است.
- پرهیز از دهیدراسیون: دهیدراسیون موقتاً دندان را روشنتر نشان میدهد.
- استفاده از ابزار دیجیتال (اسپکتروفوتومتر): ترکیب اندازهگیری ابزاری + قضاوت بصری بهترین رویکرد است.
- رعایت منطق سیستم: ابتدا گروه فامی (A/B/….) را درست پیدا کنید، سپس بین ۱ تا ۴ تصمیم بگیرید.
آیا B1 همیشه بهتر از A1 است؟
خیر. هرچند در اکثر رتبهبندیها B1 روشنترین طبیعی است، بهترین انتخاب بستگی به رنگ پایهٔ دندانهای مجاور، تهمایهٔ پوست و زبان طراحی لبخند دارد:
- اگر دندانهای طبیعی مجاور شما گرمتر/زردتر هستند یا نمیخواهید ترمیم شما خیلی جلب توجه کند، A1 میتواند هماهنگتر باشد.
- اگر لبخند روشن و جوان میخواهید، یا بعد از بلیچینگ هستید، B1 اغلب انتخاب اول است.
- در پروژههای عکاسی/ویدیویی تبلیغاتی، B1 معمولاً خواناتر و درخشانتر ثبت میشود.
بلیچینگ و نسبت آن با A1/B1 و «Bleach Shades»
- سفید کردن حرفهای میتواند رنگ پایه را به محدودهٔ B1 نزدیک کند.
- اگر هدف شما «سفیدِ سینمایی» است، بدانید شِیدهای Bleach (BL) وجود دارند که از B1 نیز سفیدترند؛ درعوض کمتر طبیعی به نظر میرسند.
معیارهای تصمیمگیری شخصیسازیشده
- هدف زیباییشناسی: اگر «طبیعی و کمحاشیه» میخواهید → A1. اگر «روشن و جوان» میخواهید → B1.
- وضع رنگِ مجاورین: نزدیکترین همخوانی را در دهان واقعی بررسی کنید.
- پوست، سفیدی چشم، لثه: تضاد بالا → B1، تضاد پایین → A1.
- برنامهٔ بلیچینگ: بعد از بلیچ → B1 مناسبتر است.
- نوع درمان: برای لمینیتهای وسیع با هدف طبیعینمایی، گاهی A1 نتیجهای واقعیتر میدهد.
جمعبندی کوتاه و کاربردی
- A1 و B1 هر دو بسیار روشن و طبیعی هستند، اما
- B1 بهطور کلی روشنتر/درخشانتر به نظر میرسد و برای لبخند سفیدِ جوان یا پس از بلیچینگ مناسبتر است؛
- A1 نرمتر و طبیعیتر ادراک میشود و در پروژههای ترمیمی که هدف «کمجلبتوجه بودن» است، هماهنگتر عمل میکند.
- انتخاب نهایی را با روش استاندارد نور، ابزار و مقایسۀ کنار دندان مرجع انجام دهید.
- اگر «سفیدی نمایشیتر» میخواهید، بدانید شِیدهای Bleach فراتر از B1 وجود دارند که طبیعینمایی کمتری دارند.
پرسشهای پرتکرار در مورد تفاوت رنگ A1 و B1
خیر؛ B1 هنوز در طیف طبیعیِ کلاسیک است. اما نسبت به A1 سفیدتر و درخشانتر دیده میشود.
بلیچینگ میتواند روشنایی کلی را بالا ببرد و دندان را به محدودهٔ B1 نزدیک کند؛ اما پاسخ فردی متفاوت است.
در هر گروه، بله؛ ۱ روشنترین عضو همان گروه است. اما بین گروهها، B1 روشنتر از A1 ادراک میشود.
اگر نمیخواهید دندانها در تصویر «خیلی سفید» دیده شوند، A1 یا حتی A2 روشن میتواند نتیجهٔ نرمتری بدهد.