ایمپلنت دندان یکی از ماندگارترین و موفقترین روشها برای جایگزینی دندان از دسترفته است؛ اما مانند هر وسیلهای در دهان، در برابر فشار زیاد، ضربه، عفونت یا خطا در جراحی، میتواند دچار آسیب یا شکستگی شود. اصطلاح «ایمپلنت دندان شکسته» هم میتواند به شکستن تاج (روکش) روی ایمپلنت اشاره داشته باشد، هم به شکستگی پیچ، اباتمنت یا خود فیکسچر تیتانیومی که در استخوان فک قرار گرفته است.
شناخت علائم هشداردهنده، اقدام سریع برای معاینه و آگاهی از روشهای ترمیم و تعویض، کمک میکند از عوارض جدی مثل عفونت، تحلیل استخوان و حتی از دست دادن کامل ایمپلنت پیشگیری کنید.
| نوع مشکل در ایمپلنت | موقعیت شکستگی | علائم رایج | احتمال نیاز به تعویض کامل ایمپلنت |
|---|---|---|---|
| شکستگی تاج (روکش) | بخش سفید و قابل مشاهده روی لثه | لبپریدگی، ترک، شکستگی قسمتی از دندان، گیر کردن غذا | کم؛ معمولاً با تعویض روکش حل میشود |
| شکستگی اباتمنت | قطعه اتصال بین فیکسچر و روکش | لقی روکش، درد خفیف، صدای کلیک هنگام جویدن | متوسط؛ اغلب با تعویض اباتمنت قابل حل است |
| شکستگی پیچ ایمپلنت | پیچ ریز داخل فیکسچر | لق شدن ناگهانی روکش یا جدا شدن آن، گاهی درد | متغیر؛ اگر تکه پیچ در فیکسچر گیر کند، گاهی تعویض لازم است |
| شکستگی فیکسچر (بدنه ایمپلنت) | پیچ تیتانیومی داخل استخوان فک | درد، تورم، لقی شدید، تغییر در تصویر رادیوگرافی | زیاد؛ غالباً نیاز به خروج و کاشت ایمپلنت جدید دارد |
| شکستگی استخوان اطراف ایمپلنت | استخوان فک حامی ایمپلنت | درد، التهاب، عفونت، لق شدن ایمپلنت | بالا؛ معمولاً نیاز به پیوند استخوان و کاشت مجدد |
در ادامه، مرحلهبهمرحله توضیح میدهیم چه عواملی باعث شکستگی میشود، چه زمانی باید فوراً به دندانپزشک مراجعه کنید و چه گزینههای درمانی در انتظار شماست.
فهرست مطالب
- 1 انواع شکستگی در ایمپلنت دندان
- 2 علائم ایمپلنت دندان شکسته یا در حال شکست
- 3 علل شایع شکستن ایمپلنت دندان
- 4 وقتی شک به ایمپلنت دندان شکسته دارید، چه کار کنید؟
- 5 تشخیص ایمپلنت دندان شکسته چگونه انجام میشود؟
- 6 روشهای درمان و ترمیم ایمپلنت دندان شکسته
- 7 عوارض تأخیر در درمان ایمپلنت دندان شکسته
- 8 هزینه ایمپلنت دندان شکسته به چه عواملی بستگی دارد؟
- 9 پیشگیری از ایمپلنت دندان شکسته: نکات کلیدی
- 10 سوالات متداول
انواع شکستگی در ایمپلنت دندان
همه «شکستگیها» یکسان نیستند. گاهی مشکل فقط در روکش است و با یک تعویض ساده برطرف میشود، اما در برخی موارد، خود ایمپلنت داخل استخوان دچار شکست میشود که درمان پیچیدهتری دارد.
۱. شکستگی یا لبپریدگی تاج (روکش ایمپلنت)
شایعترین نوع آسیب در ایمپلنت، شکستن یا لبپریدگی روکش است. روکش معمولاً از سرامیک یا پرسلن ساخته میشود و درست مانند دندان طبیعی، در اثر جویدن غذای خیلی سفت، ضربه، ساییدن دندانها (براکسیسم) یا حتی مواد ترمیمی ضعیف ممکن است دچار ترک یا شکستگی شود.
خبر خوب: در اغلب این موارد، خود ایمپلنت و اباتمنت سالم هستند و دندانپزشک فقط روکش را تعویض یا در برخی شکستگیهای کوچک، با ترمیم دندان با کامپوزیت تعمیر میکند.
۲. شکستگی اباتمنت
اباتمنت قطعه فلزی کوچکی است که از لثه بیرون میآید و روکش روی آن قرار میگیرد. اگر طراحی مناسب نباشد، پیچ اباتمنت درست سفت نشده باشد، یا نیروهای جویدن بهطور نابرابر توزیع شود، ممکن است این بخش بشکند.
علائم معمول: لقی روکش، احساس حرکت هنگام گاز گرفتن، گاهی درد خفیف یا صدای «تق تق» هنگام جویدن.
در بیشتر موارد، با باز کردن روکش و تعویض اباتمنت، مشکل حل میشود و نیازی به دستکاری فیکسچر داخل استخوان نیست.
۳. شکستگی پیچ روکش یا پیچ اباتمنت
پیچهای بسیار ظریف، وظیفه اتصال محکم روکش و اباتمنت به فیکسچر را بر عهده دارند. در صورت فشار بیش از حد یا سفت نشدن صحیح در مرحله پروتز، این پیچها ممکن است بشکنند یا شل شوند.
- اگر پیچ فقط شل شده باشد، معمولاً با سفتکردن مجدد مشکل رفع میشود.
- اگر قسمتی از پیچ درون فیکسچر گیر کرده باشد، خارج کردن آن گاهی دشوار است و نیاز به ابزار و مهارت بالای دندانپزشک دارد.
در موارد شدید، امکان استفاده مجدد از همان فیکسچر وجود ندارد و باید ایمپلنت جدیدی کاشته شود.
۴. شکستگی فیکسچر (بدنه ایمپلنت)
این بدترین و جدیترین نوع شکستگی است. فیکسچر همان پیچ تیتانیومی است که بهجای ریشه دندان در استخوان فک قرار میگیرد. شکستگی این قسمت اغلب بهدلیل ترکیب چند عامل است:
- استخوان کمحجم یا ضعیف در ناحیه کاشت
- طراحی نادرست پروتز و وارد شدن نیروی زیاد روی یک ایمپلنت
- دندانقروچه شدید و عدم استفاده از محافظ شب
- ضربه شدید (مثلاً تصادف، سقوط، ضربه ورزشی)
در این حالت معمولاً باید فیکسچر از استخوان خارج شود. بسته به میزان آسیب استخوان، ممکن است پیش از کاشت مجدد، نیاز به پیوند استخوان و دوره بهبودی چندماهه باشد.
۵. شکست بیولوژیک: عفونت و تحلیل استخوان اطراف ایمپلنت
گاهی خود ایمپلنت از نظر مکانیکی سالم است، اما بافتهای اطراف آن دچار مشکل میشود. اگر پلاک میکروبی و جرم روی اطراف ایمپلنت جمع شود و بهداشت دهان رعایت نشود، بیماریای به نام «پریایمپلنتیت» ایجاد میشود؛ یعنی التهاب و عفونت لثه و استخوان اطراف ایمپلنت.
این عفونت میتواند باعث تحلیل استخوان، لق شدن ایمپلنت، ایجاد درد، بوی بد دهان و در نهایت از دست رفتن ایمپلنت شود. در کلینیک دندانپزشکی، درمان این وضعیت شامل تمیزکاری عمیق، شستوشو با مواد ضدباکتری، مصرف دارو و در موارد پیشرفتهتر، جراحی لثه و پیوند استخوان است.
علائم ایمپلنت دندان شکسته یا در حال شکست
همیشه شکستگی کاملاً واضح نیست؛ گاهی بیمار فقط احساس «عجیب بودن» در ناحیه ایمپلنت دارد. توجه به این علائم کمک میکند زودتر مشکل را تشخیص دهید:
مهمترین نشانهها
- درد هنگام جویدن یا حتی در حالت استراحت
- تورم، قرمزی یا التهاب اطراف لثه ناحیه ایمپلنت
- لق شدن روکش یا خود ایمپلنت (احساس حرکت زیر انگشت یا زبان)
- بوی بد دهان یا مزه ناخوشایند مداوم در اطراف ایمپلنت
- خونریزی هنگام مسواک یا نخ دندان کشیدن اطراف ایمپلنت
- ترکهای قابل مشاهده در سطح روکش یا لبپریدگی ناگهانی
- دشواری در جویدن غذا یا احساس گیر کردن لقمه در آن سمت
وجود هر یک از این علائم بهخصوص اگر ناگهانی و همراه درد باشد، نیازمند معاینه سریع توسط دندانپزشک متخصص ایمپلنت است.
علل شایع شکستن ایمپلنت دندان
شکست ایمپلنت معمولاً نتیجه یک علت واحد نیست، بلکه ترکیبی از عوامل مکانیکی و بیولوژیک است. مهمترین دلایل عبارتاند از:
۱. فشار و نیروی جویدن بیش از حد
ایمپلنت برای تحمل نیروهای معمول جویدن طراحی شده است، اما عادات یا شرایط زیر میتواند فشار را چند برابر کند:
- دندانقروچه (براکسیسم) بهخصوص در خواب
- جویدن مداوم اجسام سخت مثل یخ، تخمه، مداد، سر خودکار
- باز کردن بستهها یا بطریها با دندان
- فشردن دندانها روی هم هنگام استرس
این نیروهای اضافه باعث ترک روکش، شل شدن پیچ و در موارد شدید، شکستگی فیکسچر میشود.
۲. کیفیت یا حجم ناکافی استخوان فک
برای موفقیت ایمپلنت، استخوان فک باید به اندازه کافی ضخیم و متراکم باشد. اگر هنگام کاشت ایمپلنت، استخوان کمحجم باشد یا پیوند استخوان بهدرستی انجام نشود، فشارهای جویدن بهخوبی پخش نمیشود و ریسک شکستگی فیکسچر یا تحلیل استخوان بالا میرود.
۳. مشکلات بیولوژیک و عفونت (پریایمپلنتیت)
عدم رعایت بهداشت دهان، مصرف دخانیات، بیماری لثه درماننشده، دیابت کنترلنشده و برخی بیماریهای سیستمیک میتوانند باعث التهاب مزمن لثه و عفونت اطراف ایمپلنت شوند. این وضعیت بهتدریج استخوان را تضعیف میکند و باعث لق شدن و نهایتاً شکست ایمپلنت میشود.
در بیماریهای لثه، رسیدن به درمان پایدار قبل از کاشت ایمپلنت بسیار مهم است.
۴. خطا در طراحی و ساخت پروتز یا توزیع نامناسب نیرو
اگر تعداد ایمپلنتها کم باشد ولی روی آنها پل یا پروتز طولانی قرار گیرد، یا زاویه و موقعیت آنها درست طراحی نشده باشد، تمام نیروهای جویدن روی چند نقطه محدود وارد میشود. این وضعیت بهخصوص در نواحی عقب فک که نیروی جویدن بیشتر است، میتواند منجر به شکست مکانیکی یا بیولوژیک شود.
۵. خطاهای جراحی و مشکلات ادغام استخوانی
اگر در حین جراحی، ایمپلنت در محل نادرست قرار بگیرد، بیش از حد به عصب، سینوس یا دیواره نازک استخوان نزدیک باشد، یا زمان کافی برای جوش خوردن ایمپلنت با استخوان (اُسئواینتگریشن) داده نشود، احتمال شکست در سالهای بعد افزایش مییابد.
۶. ضربه مستقیم یا حادثه
سقوط، تصادف، ضربه ورزشی و هر ضربه شدید به صورت میتواند حتی یک ایمپلنت کاملاً سالم را دچار شکستگی کند؛ درست مثل دندان طبیعی. در این موارد معمولاً علاوه بر ایمپلنت، سایر دندانها، لثه یا استخوان فک نیز درگیر میشوند.
وقتی شک به ایمپلنت دندان شکسته دارید، چه کار کنید؟
اگر احساس میکنید ایمپلنت شما شکسته، لق شده یا دردناک است، مهمترین نکته اقدام سریع و خودداری از دستکاری ناحیه است.
مراحل پیشنهادی تا زمان مراجعه به دندانپزشک
- از جویدن روی آن سمت خودداری کنید. طرف مقابل دهان را برای جویدن انتخاب کنید تا فشار کمتری به ایمپلنت وارد شود.
- ناحیه را تمیز نگه دارید. بهآرامی مسواک بزنید و در صورت تجویز دندانپزشک، از دهانشویه مناسب استفاده کنید. از دهانشویههای بسیار الکلی بدون مشورت استفاده نکنید.
- خودتان سعی نکنید روکش یا پیچ را سفت یا شل کنید. این کار میتواند شکستگی را کاملتر کند یا تکههای شکسته را به داخل لثه یا مجرای ایمپلنت فشار دهد.
- در صورت درد شدید، از مسکنهای معمول (طبق نظر پزشک یا بدون تداخل دارویی) استفاده کنید، اما این کار را جایگزین معاینه نکنید.
- در اولین فرصت برای معاینه تماس بگیرید. تأخیر در مراجعه میتواند شانس حفظ ایمپلنت را کاهش دهد.
اگر در سعادتآباد یا غرب تهران هستید، میتوانید برای بررسی وضعیت و مشاوره تخصصی از خدمات ایمپلنت دندان در غرب تهران در کلینیک دُردیس استفاده کنید.
تشخیص ایمپلنت دندان شکسته چگونه انجام میشود؟
دندانپزشک برای تشخیص دقیق نوع شکست و آسیب، از ترکیبی از معاینه بالینی و تصویربرداری استفاده میکند.
۱. معاینه دهان و لثه
ابتدا دندانپزشک با مشاهده مستقیم و لمس ناحیه ایمپلنت، موارد زیر را بررسی میکند:
- وجود قرمزی، تورم، خونریزی یا ترشح چرکی
- لقی تاج، اباتمنت یا خود ایمپلنت
- شکل و سلامت لثه اطراف
- وجود ترک یا لبپریدگی روی روکش
۲. رادیوگرافی و تصویربرداری سهبعدی
تصاویر رادیوگرافی داخل دهانی و در صورت نیاز، CBCT سهبعدی، برای ارزیابی موارد زیر استفاده میشود:
- سلامت استخوان اطراف ایمپلنت و میزان تحلیل استخوان
- شکستگی احتمالی فیکسچر یا وجود تکههای پیچ شکسته
- موقعیت دقیق ایمپلنت نسبت به ساختارهای حیاتی (سینوس، عصب و…)
۳. بررسی سوابق درمان و عادات بیمار
پزشک معمولاً سؤالاتی در مورد زمان کاشت ایمپلنت، نوع برند، وجود دندانقروچه، سابقه بیماری لثه، دیابت، مصرف سیگار و نحوه مراقبت روزانه از ایمپلنت میپرسد تا علت اصلی شکست بهتر مشخص شود و در درمان جدید، این موارد اصلاح گردد.
روشهای درمان و ترمیم ایمپلنت دندان شکسته
نوع درمان کاملاً به محل و شدت شکستگی، وضعیت استخوان و سلامت عمومی شما بستگی دارد. بهطور کلی، این سناریوها بیشتر دیده میشود:
۱. تعویض یا تعمیر تاج (روکش ایمپلنت)
اگر فقط روکش لبپریده یا ترک خورده باشد:
- در شکستگیهای کوچک، گاهی با کامپوزیت روی همان روکش ترمیم انجام میشود.
- در شکستگیهای گسترده یا ترک عمیق، معمولاً روکش جدید ساخته و جایگزین میشود.
در این حالت، فیکسچر و اباتمنت دستنخورده باقی میمانند و درمان نسبتاً ساده و سریع است.
۲. تعویض اباتمنت یا پیچ
اگر اباتمنت یا پیچ اتصال شکسته یا شل شده باشد:
- روکش باز میشود.
- پیچ یا اباتمنت آسیبدیده خارج و نمونه جدید جایگزین میشود.
- پس از سفتکردن مناسب و کنترل رادیوگرافی، روکش قبلی (در صورت سالم بودن) یا روکش جدید نصب میشود.
این درمان معمولاً در یک یا چند جلسه کوتاه قابل انجام است، مگر تکهای از پیچ در داخل فیکسچر گیر کرده باشد که آنوقت کار پیچیدهتر میشود.
۳. درمان عفونت و بیماری لثه اطراف ایمپلنت
اگر مشکل اصلی التهاب و عفونت باشد (پریایمپلنتیت):
- تمیزکاری عمیق اطراف ایمپلنت و حذف پلاک و جرم
- شستوشو با محلولهای ضدباکتری و گاهی لیزر
- مصرف آنتیبیوتیک در صورت نیاز
- در موارد شدید، جراحی لثه، برداشتن بافت عفونی و حتی پیوند استخوان
در بسیاری از موارد، اگر زود مراجعه کنید، میتوان ایمپلنت را حفظ کرد و فقط محیط اطراف آن را درمان نمود.
۴. خارج کردن و جایگزینی ایمپلنت شکسته
زمانی که فیکسچر خود ایمپلنت شکسته یا استخوان اطراف آن بهشدت تحلیل رفته است، معمولاً دو مرحله لازم است:
- جراحی برای خارج کردن ایمپلنت شکسته: گاهی این کار ساده است و گاهی نیاز به ابزار تخصصی و برداشت کمی از استخوان اطراف دارد.
- بازسازی استخوان (در صورت نیاز) و کاشت ایمپلنت جدید: بسته به حجم استخوان باقیمانده، ممکن است همزمان با خروج ایمپلنت، ایمپلنت جدید کاشته شود یا چند ماه بعد از پیوند استخوان این کار انجام گردد.
پزشک بر اساس تصویر رادیوگرافی و شرایط شما، بهترین زمانبندی را انتخاب میکند. توضیح کامل مراحل ایمپلنت دندان در انتخاب این طرح درمان مؤثر است.
۵. زمانی که دندان شکسته دارید و هنوز ایمپلنت نشدهاید
خیلی از جستوجوها برای «ایمپلنت دندان شکسته» مربوط به افرادی است که دندان طبیعی آنها شکسته و میپرسند آیا میشود آن را با ایمپلنت جایگزین کرد یا خیر. بهطور خلاصه:
- اگر شکستگی سطحی باشد، معمولاً با ترمیم، روکش یا ترمیم دندان قابل حفظ است.
- اگر شکستگی تا زیر لثه یا ریشه کشیده شده باشد و دندان غیرقابل نگهداری باشد، درمان معمولاً کشیدن دندان و سپس کاشت ایمپلنت است.
تصمیم نهایی بعد از معاینه و رادیوگرافی توسط دندانپزشک گرفته میشود.
عوارض تأخیر در درمان ایمپلنت دندان شکسته
بعضی بیماران به دلیل ترس، مشغله یا تصور «خودبهخود خوب شدن» مشکل، مراجعه به دندانپزشک را به تعویق میاندازند. این تأخیر میتواند پیامدهای زیر را داشته باشد:
- درد و ناراحتی مزمن هنگام جویدن یا حتی صحبت کردن
- عفونتهای گستردهتر لثه و استخوان، که درمان آن سختتر میشود
- تحلیل استخوان فک و کاهش شانس کاشت مجدد ایمپلنت در همان ناحیه
- آسیب به دندانهای مجاور به دلیل جابهجایی نیروها یا گیر غذایی
- نیاز به جراحیهای وسیعتر مانند پیوند استخوان و جراحی لثه
بنابراین اگر کوچکترین شکی به شکستگی یا لقی ایمپلنت دارید، معاینه تخصصی را به تعویق نیندازید.
هزینه ایمپلنت دندان شکسته به چه عواملی بستگی دارد؟
نمیتوان یک عدد ثابت برای هزینه ایمپلنت دندان شکسته یا ترمیم آن اعلام کرد، چون درمان ممکن است از یک تعویض ساده روکش تا خروج کامل ایمپلنت، پیوند استخوان و کاشت مجدد متفاوت باشد. مهمترین عوامل تأثیرگذار عبارتاند از:
- نوع مشکل (لبپریدگی روکش، شکست پیچ، شکست فیکسچر، عفونت و…)
- نیاز یا عدم نیاز به جراحی اضافی (پیوند استخوان، جراحی لثه و…)
- تعداد ایمپلنتهای درگیر
- برند و کیفیت ایمپلنت یا روکش جدید
- مهارت و تخصص دندانپزشک
- تجهیزات و تکنولوژی مورد استفاده (مانند ایمپلنت دیجیتال)
- موقعیت جغرافیایی کلینیک
برای آشنایی بیشتر با عوامل مؤثر بر قیمت و ساختار هزینهها میتوانید مطلب قیمت ایمپلنت دندان در وبسایت کلینیک دُردیس را مطالعه کنید.
پیشگیری از ایمپلنت دندان شکسته: نکات کلیدی
بخش زیادی از شکستهای ایمپلنت با رعایت چند نکته ساده قابل پیشگیری است. این توصیهها را جدی بگیرید، بهخصوص اگر چند ایمپلنت در دهان دارید.
۱. رعایت دقیق بهداشت دهان
- مسواک زدن دو بار در روز با مسواک مناسب
- استفاده روزانه از نخ دندان یا نخ مخصوص اطراف ایمپلنت
- بهکارگیری برسهای بیندندانی کوچک برای تمیز کردن فواصل پروتز و لثه
- استفاده از دهانشویه مناسب در صورت توصیه دندانپزشک (نه خودسرانه)
۲. پرهیز از عادات مخرب
- نجویدن یخ، تخمه، استخوان، آبنبات سفت و غذاهای خیلی سخت
- خودداری از جویدن ناخن، سر خودکار، سنجاق و اشیای غیرخوراکی
- استفاده نکردن از دندانها برای باز کردن در بطری یا بستهبندیها
۳. درمان دندانقروچه و استفاده از محافظ شب
اگر اطرافیان از صدای ساییدن دندانهایتان در خواب شکایت دارند یا صبحها با درد عضلات فک بیدار میشوید، حتماً موضوع را با دندانپزشک در میان بگذارید. ساخت یک محافظ شب (نایت گارد) ساده میتواند فشار مخرب روی ایمپلنتها را تا حد زیادی کاهش دهد.
۴. معاینات دورهای منظم
حتی اگر هیچ علامتی ندارید، حداقل هر ۶ ماه یک بار برای چکاپ به دندانپزشک مراجعه کنید تا وضعیت ایمپلنتها، لثه و استخوان فک بررسی شود. کشف زودهنگام مشکلات کوچک، جلوی شکستهای جدی و پرهزینه را میگیرد.
۵. کنترل بیماریهای زمینهای و ترک سیگار
دیابت، پوکی استخوان، بیماریهای سیستم ایمنی و مصرف دخانیات، همگی بر سلامت استخوان و لثه اثر میگذارند و ریسک شکست ایمپلنت را بالا میبرند. کنترل قند خون، مصرف منظم داروها و در صورت امکان، ترک سیگار، تأثیر چشمگیری در ماندگاری ایمپلنت دارد.
سوالات متداول
خیر. در بسیاری از موارد، فقط روکش یا اباتمنت آسیب دیده است و با تعویض این بخشها میتوان ایمپلنت را حفظ کرد. فقط زمانی که فیکسچر تیتانیومی یا استخوان اطراف آن بهشدت آسیب دیده باشد، معمولاً خارج کردن و کاشت ایمپلنت جدید لازم است.
اگر فقط روکش یا پیچ نیاز به تعویض داشته باشد، درمان ممکن است در یک تا چند جلسه کوتاه انجام شود. اما اگر نیاز به خارج کردن ایمپلنت، پیوند استخوان و کاشت مجدد باشد، کل فرآیند میتواند چند ماه تا یک سال بسته به شرایط استخوان و طرح درمان طول بکشد.
بیشتر اقدامات (برداشتن روکش، تعویض اباتمنت یا پیچ، جراحی خروج ایمپلنت) تحت بیحسی موضعی انجام میشود و در حین کار، درد احساس نمیکنید. ممکن است بعد از جراحی کمی درد یا ناراحتی موقت داشته باشید که معمولاً با مسکنهای معمول کنترل میشود.